AGROSTRATEG I — od 1 do 25 mln zł na B+R w rolnictwie i przetwórstwie

AGROSTRATEG jest strategicznym programem badań naukowych i prac rozwojowych, a nie zwykłym konkursem grantowym. Różnica jest istotna dla wnioskodawcy: program realizuje określoną agendę badawczą państwa, więc projekt musi wpisywać się w cele i obszary tematyczne wyznaczone w dokumentacji programu, a nie wyłącznie w plany rozwojowe firmy.

Zakres tematyczny

• Produkcja roślinna: odmiany, technologie uprawy, ochrona roślin, nawożenie, adaptacja do zmian klimatu.
• Produkcja zwierzęca: żywienie, dobrostan, zdrowie stada, ograniczanie emisji, systemy monitoringu.
• Rolnictwo cyfrowe i precyzyjne: zmienne dawkowanie, teledetekcja, modelowanie plonów, integracja urządzeń polowych z warstwą informatyczną.
• Innowacyjne techniki rolnicze, w tym robotyka i sztuczna inteligencja w zastosowaniach polowych i hodowlanych.
• Gleba i gospodarowanie zasobami: woda, składniki odżywcze, ograniczanie strat i emisji.
• OZE w gospodarstwie oraz gospodarka bioodpadami i produktami ubocznymi łańcucha rolno-spożywczego.
• Agtech i foodtech: bezpieczeństwo i jakość żywności, śledzenie pochodzenia, przedłużanie trwałości, ograniczanie marnotrawstwa.

Kto może aplikować

Projekt realizuje samodzielne przedsiębiorstwo albo konsorcjum krajowe liczące maksymalnie pięć podmiotów. Liderem może być zarówno przedsiębiorstwo, jak i organizacja badawcza — to odróżnia AGROSTRATEG od STEP, gdzie liderem musi być firma. Obowiązuje natomiast twardy warunek finansowy: udział kosztów przedsiębiorstw musi wynosić co najmniej 40% budżetu konsorcjum. Konsorcjum zdominowane przez jednostki naukowe nie spełnia tego warunku.

Obowiązkowe elementy projektu

Program wymaga dwóch rzeczy, których brak najczęściej przesądza o odrzuceniu wniosku:

1. Eksperymentalne prace rozwojowe. Projekt złożony wyłącznie z badań przemysłowych nie spełnia warunku. Musi prowadzić do rezultatu możliwego do zastosowania.
2. Wdrożenie rezultatu. Nie wystarczy zadeklarować zamiaru. Potrzebny jest opis formy wdrożenia, rynku, zasobów i źródła finansowania inwestycji wdrożeniowej po zakończeniu projektu.

Zakres prac badawczych

• Badania przemysłowe i eksperymentalne prace rozwojowe w rolnictwie i sektorze rolno-spożywczym.
• Obszary tematyczne obejmują cyfryzację, rolnictwo precyzyjne, gospodarowanie zasobami i gospodarkę o obiegu zamkniętym.
• Wymagane jest zaplanowanie kamieni milowych z mierzalnymi parametrami oraz kryteriów przerwania prac.

Katalog kosztów

• Personel badawczy — wynagrodzenia zespołu bezpośrednio zaangażowanego w prace, z ewidencją czasu pracy.
• Aparatura — koszt wykorzystania albo amortyzacja proporcjonalnie do udziału w projekcie. Nie kwalifikuje się pełny zakup standardowej aparatury, jeżeli regulamin dopuszcza wyłącznie amortyzację.
• Materiały i surowce zużywane w badaniach, w tym materiał roślinny, odczynniki i komponenty instalacji doświadczalnych.
• Podwykonawstwo prac badawczych w granicach limitów regulaminowych, z udokumentowanym trybem wyboru wykonawcy.
• Usługi badawcze zewnętrzne: analizy laboratoryjne, badania polowe, testy jakościowe.
• Wartości niematerialne i prawne nabyte na warunkach rynkowych od podmiotów niepowiązanych.
• Koszty pośrednie rozliczane stawką ryczałtową.

• Wnioskodawcą może być samodzielne przedsiębiorstwo albo konsorcjum krajowe liczące maksymalnie pięć podmiotów. Współpraca międzynarodowa nie jest warunkiem udziału.
• Liderem konsorcjum może być przedsiębiorstwo albo organizacja badawcza.
• Udział kosztów przedsiębiorstw w budżecie konsorcjum: minimum 40%.
• Eksperymentalne prace rozwojowe oraz wdrożenie rezultatu są obowiązkowe.
• Wymagane są: agenda badawcza, umowa konsorcjum wraz z podziałem zadań i praw do wyników, zabezpieczony wkład własny oraz dokumentowanie konkurencyjności przy wyborze wykonawców.
• Dofinansowanie mieści się w przedziale od 1 do 25 mln zł, przy alokacji naboru 300 mln zł.
• Wnioski przyjmowane są do 28 sierpnia 2026 r. do godziny 16:00.

Elementy, które warto dopracować przed złożeniem

1. Powiązanie projektu z agendą programu — wskazanie konkretnego obszaru i celu, w który projekt się wpisuje.
2. Opis niepewności technologicznej: co dokładnie nie jest wiadome i dlaczego nie da się tego rozstrzygnąć na podstawie literatury.
3. Plan badań polowych albo doświadczalnych z uwzględnieniem sezonowości — w projektach rolniczych harmonogram bywa determinowany cyklem wegetacyjnym.
4. Sposób walidacji rezultatu w warunkach produkcyjnych.
5. Model wdrożenia: własna działalność, licencja albo sprzedaż praw, wraz z uzasadnieniem wyboru.

• Projekt bez eksperymentalnych prac rozwojowych albo bez zdolności wdrożeniowej.
• Pełny zakup standardowej aparatury, gdy regulamin dopuszcza jedynie koszt wykorzystania lub amortyzację.
• Zakres poza obszarami tematycznymi programu strategicznego.
• Rutynowe testy odmianowe, badania kontrolne i standardowe analizy laboratoryjne bez komponentu badawczego.
• Inwestycje produkcyjne i zakup maszyn rolniczych do zwykłej działalności — dla nich właściwe są instrumenty inwestycyjne, w tym interwencja ARiMR I.10.7.1.

Wiążąca jest wyłącznie dokumentacja instytucji ogłaszającej nabór: AGROSTRATEG — I konkurs, NCBR.

Wysokości dotacji nie ustala się jedną stawką dla całego projektu. Każdy koszt przypisuje się do właściwej podstawy pomocy, a dopiero potem liczy intensywność, limity kategorii i kumulację. Poniższe reguły decydują o tym, ile realnie wyniesie dofinansowanie.

Prace badawczo-rozwojowe

• Badania przemysłowe — stawka bazowa 50% kosztów kwalifikowanych.
• Eksperymentalne prace rozwojowe — stawka bazowa 25% kosztów kwalifikowanych.
• Premia za wielkość przedsiębiorstwa — +10 punktów procentowych dla firmy średniej, +20 punktów dla mikro i małej.
• Premia projektowa (tylko jedna, nie sumują się) — +15 p.p. za skuteczną współpracę między przedsiębiorstwami, gdy żaden partner nie ponosi więcej niż 70% kosztów i uczestniczy co najmniej jedno MŚP; +15 p.p. za skuteczną współpracę z organizacją badawczą, gdy ponosi ona co najmniej 10% kosztów i ma prawo publikować własne wyniki; +15 p.p. za szerokie rozpowszechnianie wyników na warunkach regulaminu.
• Premia lokalizacyjna (alternatywna wobec powyższych) — +5 p.p. dla wskazanych obszarów dolnośląskiego, wielkopolskiego i warszawskiego obszaru „c" albo +15 p.p. dla regionów „a" i mazowieckiego regionalnego.
• Pułap łączny — 80% kosztów danego rodzaju prac dla przedsiębiorstwa; w typowych konkursach prace rozwojowe zatrzymują się na 60%.
• Organizacja badawcza — do 100% kosztów działalności niegospodarczej, jeżeli regulamin to przewiduje i jednostka nie wdraża wyników komercyjnie.

Premia za rozpowszechnianie wyników jest zobowiązaniem wykonalnym: publikacje, konferencje, otwarte bazy danych albo udostępnienie oprogramowania na wolnej licencji w wymaganym okresie. Niewykonanie zobowiązania oznacza korektę pomocy.

Pomoc de minimis i kumulacja

• Limit de minimis wynosi 300 tys. EUR w okresie trzech lat dla jednego przedsiębiorstwa w rozumieniu przepisów o pomocy publicznej — liczonego łącznie ze spółkami powiązanymi.
• Różnych intensywności nie sumuje się w obrębie jednego kosztu. Każdy wydatek ma jedną podstawę pomocy.
• Trzeba prowadzić rejestr całej otrzymanej pomocy publicznej i de minimis oraz wszystkich źródeł publicznych finansujących te same koszty. Niedozwolona kumulacja skutkuje korektą lub zwrotem.
• Wkład własny powinien być pieniężny i wolny od wsparcia publicznego. Pożyczka od podmiotu powiązanego, dopłaty wspólników i finansowanie bankowe wymagają spójnych dokumentów oraz oceny warunków rynkowych.

Wniosek trzeba złożyć przed rozpoczęciem prac. Naruszenie efektu zachęty prowadzi zwykle do odmowy dofinansowania całego projektu, a nie tylko zakwestionowania jednego kosztu. Ryzykowne są nie tylko faktury, ale również zobowiązania, które czynią inwestycję nieodwracalną.

• Nie podpisuj bezwarunkowej umowy na roboty budowlane, dostawę urządzeń ani rozpoczęcie prac badawczych.
• Nie wpłacaj zaliczek i nie składaj wiążących zamówień na aktywa objęte projektem.
• Nie rozpoczynaj robót budowlanych ani prac badawczych wchodzących w zakres projektu.
• Zapytania ofertowe, listy intencyjne i rezerwacje zawieraj z warunkiem zawieszającym, jeżeli dokumentacja naboru na to pozwala.
• Działania przygotowawcze — studia wykonalności, projektowanie, pozwolenia, zakup gruntu — dokumentuj i oceniaj indywidualnie przed ich podjęciem. Część z nich jest dopuszczalna, część przesądza o rozpoczęciu inwestycji.

Przed złożeniem wniosku warto wykonać audyt rejestru umów, zamówień, zaliczek i protokołów rozpoczęcia robót. To najtańsza czynność w całym procesie, a chroni przed utratą kilku milionów złotych dofinansowania.

Firma, grupa i finanse

• Dokumenty rejestrowe (KRS lub CEIDG), umowa albo statut, struktura właścicielska i beneficjenci rzeczywiści.
• Status MŚP wraz z danymi przedsiębiorstw partnerskich i powiązanych, także zagranicznych. Zmiana właścicielska przed podpisaniem umowy potrafi zmienić status i intensywność pomocy.
• Sprawozdania finansowe za wymagane lata, bieżące dane księgowe, zadłużenie, prognozy i analiza płynności.
• Źródła wkładu własnego: środki własne, uchwały, promesa kredytowa lub leasingowa, dopłaty wspólników.
• Rejestr otrzymanej pomocy publicznej i de minimis z trzech lat oraz innych źródeł publicznych finansujących te same koszty.

Część badawczo-rozwojowa

• Agenda B+R: problem badawczy, niepewność technologiczna, hipotezy, zadania, metody badawcze i kryteria przerwania prac.
• Poziomy gotowości technologicznej (TRL), kamienie milowe z mierzalnymi parametrami i metodą weryfikacji, rejestr ryzyk.
• Zespół kluczowy z kierownikiem B+R i kierownikiem zarządzającym — dostępny na dzień złożenia wniosku; współpraca z osobami spoza organizacji potwierdzona umową warunkową, promesą zatrudnienia lub umową przedwstępną.
• Aparatura, laboratoria, infrastruktura badawcza i lista podwykonawców wraz z metodą ich wyboru.
• Analiza stanu techniki i benchmark rezultatu wobec rozwiązań dostępnych na rynku, z mierzalnymi parametrami przewagi.
• Prawa własności intelektualnej: patenty, licencje, know-how, prawa do wyników i kodu, zasady podziału praw w konsorcjum, analiza swobody działania (FTO).
• Plan wdrożenia wyników: rynek, model biznesowy, forma wdrożenia, termin i źródło finansowania inwestycji wdrożeniowej.

Zasady horyzontalne i zgodność

• Oświadczenia i opis zgodności z zasadą „nie czyń poważnych szkód" (DNSH), zrównoważonym rozwojem, równością szans i dostępnością.
• Zgodność z Kartą Praw Podstawowych i Konwencją o prawach osób z niepełnosprawnościami.
• Screening sankcyjny dostawców, partnerów i beneficjentów rzeczywistych.
• Potwierdzenie braku działalności wykluczonych z EFRR, GBER albo rozporządzenia de minimis.

Odpowiedz na poniższe pytania: TAK, NIE albo NIE WIEM. Test nie jest potwierdzeniem kwalifikowalności, ale pokazuje, gdzie leży realne ryzyko projektu.

1. Czy projekt wpisuje się w obszar tematyczny programu strategicznego, a nie tylko w plany rozwojowe firmy?
2. Czy zakres obejmuje eksperymentalne prace rozwojowe, a nie wyłącznie badania przemysłowe?
3. Czy konsorcjum liczy nie więcej niż pięć podmiotów?
4. Czy udział kosztów przedsiębiorstw w budżecie konsorcjum wynosi co najmniej 40%?
5. Czy planowane dofinansowanie mieści się w przedziale 1–25 mln zł?
6. Czy harmonogram uwzględnia sezonowość badań polowych i cykl wegetacyjny?
7. Czy określono formę wdrożenia rezultatu i źródło finansowania inwestycji wdrożeniowej?
8. Czy prawa do wyników są uregulowane, także w ramach konsorcjum krajowego?
9. Czy zabezpieczono wkład własny i zdolność do prefinansowania wydatków?

Przewaga odpowiedzi „TAK" oznacza, że projekt ma podstawy do dalszej kwalifikacji. Każde „NIE WIEM" przy statusie przedsiębiorstwa, lokalizacji, prawach do technologii, finansowaniu albo zakresie naboru wymaga wyjaśnienia przed rozpoczęciem prac nad wnioskiem. Odpowiedź „NIE" przy kryterium obligatoryjnym zwykle blokuje projekt w danym naborze — wtedy szukamy alternatywnego instrumentu.

Dotacja nie kończy się na decyzji o przyznaniu środków. Obowiązki wynikające z umowy trwają latami i to na ich etapie najczęściej dochodzi do korekt finansowych.

Przed podpisaniem umowy

• Potwierdzenie aktualności danych, statusu przedsiębiorstwa, pomocy publicznej i źródeł finansowania.
• Dostarczenie dokumentów rejestrowych, podatkowych, finansowych, oświadczeń i zabezpieczeń wymaganych przez instytucję.
• Aktualizacja harmonogramu, budżetu i modelu finansowego w granicach dopuszczonych wynikiem oceny.
• Weryfikacja braku rozpoczęcia prac i zgodności pierwszych planowanych zamówień z zasadami naboru.

W trakcie realizacji

• Wyodrębniona ewidencja księgowa projektu i prawidłowe opisywanie dokumentów finansowych.
• Stosowanie zasady konkurencyjności, Bazy Konkurencyjności i reguł konfliktu interesów tam, gdzie mają zastosowanie.
• Realizacja zgodnie z zatwierdzonym zakresem — zmiana aktywa, dostawcy, zadania badawczego, partnera, lokalizacji lub terminu wymaga oceny, a często zgody instytucji.
• Monitorowanie wskaźników, kamieni milowych i parametrów technologii; wnioski o płatność i raporty w systemie CST2021.
• Obowiązki informacyjne, dostępność, DNSH, sankcje i archiwizacja dokumentacji.
• Utrzymanie płynności przy refundacyjnym modelu wypłat oraz odrębne śledzenie VAT i kosztów niekwalifikowanych.

Trwałość i rezultaty

• Utrzymanie inwestycji, aktywów i działalności przez wymagany okres — okres wynikający z umowy; obowiązkowe jest wdrożenie rezultatu w zadeklarowanej formie, zgodnie z umową i rodzajem pomocy.
• Zakaz zasadniczej modyfikacji wpływającej na charakter, cele lub warunki realizacji projektu.
• Osiągnięcie zadeklarowanych wskaźników: mocy produkcyjnej, przychodów, efektów środowiskowych i pozostałych.
• W projektach B+R — wdrożenie wyników w zadeklarowanej formie i terminie oraz wykonanie zobowiązań do rozpowszechniania, jeżeli były podstawą podwyższonej intensywności.
• Gotowość do kontroli i przechowywanie dokumentacji także po zakończeniu projektu. Nieosiągnięcie wskaźników lub naruszenie trwałości oznacza zwrot części albo całości pomocy.