Ścieżka SMART — dotacje na prace B+R i wdrożenie ich wyników

Do 2025 r. SMART był jednym projektem z modułami: B+R, Wdrożenie innowacji, Cyfryzacja, Zazielenienie i kolejnymi. Struktura modułowa została usunięta.

Od 2026 r. nabory prowadzone są oddzielnie na projekty B+R, wdrożenie wyników prac B+R, projekty B+R dużych przedsiębiorstw oraz projekty konsorcjalne. W projektach B+R mogą nadal występować fakultatywne zadania dotyczące m.in. umiędzynarodowienia, ochrony własności przemysłowej i kompetencji, ale nie są to już odrębne moduły w dotychczasowym znaczeniu.

Praktyczny skutek: nie da się już „dołożyć” modułu wdrożeniowego do projektu B+R. Wybór ścieżki jest decyzją strategiczną podejmowaną na początku.

B+R jest właściwe, jeżeli firma nadal musi odpowiedzieć na istotne pytanie technologiczne i nie wiadomo jeszcze, czy oraz w jaki sposób rozwiązanie zadziała — na przykład trzeba opracować nowy algorytm, technologię materiałową, metodę produkcji, system pomiarowy albo architekturę techniczną i przeprowadzić eksperymenty.

Wdrożenie wyników B+R jest właściwe, jeżeli firma ma już zakończone, udokumentowane wyniki B+R i chce wykonać inwestycję pozwalającą wykorzystać je komercyjnie — maszyny, instalację, wartości niematerialne i prawne, roboty budowlane i inne nakłady potrzebne do uruchomienia produkcji.

Zwykła inwestycja nie pasuje do żadnej z tych ścieżek, jeżeli nie wynika ani z rzeczywistych prac B+R, ani z konieczności ich przeprowadzenia.

Czego nie wolno upraszczać

Nieprawidłowe jest zdanie: „Wdrożenie SMART finansuje wdrożenie znanej technologii”. Prawidłowo: SMART Wdrożenie finansuje inwestycję służącą wdrożeniu udokumentowanych wyników zakończonych prac B+R prowadzących do kwalifikowanej innowacji. Sam zakup katalogowej maszyny, zwykłego ERP, standardowej platformy SaaS albo wykonanie typowej integracji IT nie tworzy podstawy do SMART Wdrożenie.

Samo stworzenie aplikacji, strony internetowej albo systemu informatycznego przy użyciu istniejących narzędzi, dodawanie standardowych funkcjonalności, zwykła integracja systemów, standardowe kodowanie lub rutynowe usuwanie błędów nie stanowią automatycznie B+R. Kryteria odwołują się w tym zakresie do Podręcznika Frascati.

Nie wystarcza również argumentacja: „firma dotychczas tego nie miała”, „konkurenci w regionie tego nie oferują”, „kupujemy nowoczesną maszynę”, „wdrażamy popularny system, ale z nowymi funkcjami”. Nowość musi wynikać z rezultatów właściwych prac B+R i zostać opisana mierzalnymi parametrami.

Analogicznie w kosztach: nie należy zakładać, że „development, integracja systemu albo wdrożenie ERP są kosztami kwalifikowanymi”. Koszty IT mogą być kwalifikowane wyłącznie wtedy, gdy mieszczą się w konkretnej kategorii kosztów przewidzianej w regulaminie i są niezbędne do wdrożenia wyników B+R — kwalifikowalność analizuje się dla konkretnego wydatku.

SMART B+R dla MŚP (nabór 001/26)

Etap I obejmował dwa kryteria TAK/NIE: kwalifikowalność wnioskodawcy i charakter badawczo-rozwojowy projektu. Informacji ocenianych w tych kryteriach nie można było poprawić w trakcie oceny.

W Etapie II punktowano: innowacyjność rezultatu B+R (maks. 9 pkt, minimum 3), potencjał do wdrożenia wyników (maks. 7 pkt, minimum 3), plan prac i wydatki (maks. 5 pkt, minimum 3) oraz realizację na Obszarze Strategicznej Interwencji (0 lub 1 pkt). Pozostałe kryteria obligatoryjne obejmowały potencjał do realizacji projektu, zdolność finansową, brak działalności wykluczonych, efekt zachęty, zgodność z KIS, zasady horyzontalne, Kartę Praw Podstawowych, Konwencję o prawach osób z niepełnosprawnościami, zrównoważony rozwój i wskaźniki. Maksymalnie 22 pkt.

SMART Wdrożenie (nabór 002/26)

Etap I również działał jako filtr zero-jedynkowy: kwalifikowalność wnioskodawcy oraz wyniki prac B+R jako przedmiot wdrożenia.

W Etapie II punktowano innowacyjność przedmiotu wdrożenia (maks. 10 pkt, minimum 3), potencjał do realizacji projektu (maks. 7 pkt, minimum 3) i lokalizację na OSI (0/1 pkt). Maksymalnie 18 pkt. Ocenie podlegały rynek docelowy, wielkość rynku, potrzeby klientów, plan wejścia na rynek, prognozy przychodów i kosztów oraz spójność tych danych z modelem finansowym. Model finansowy był obowiązkowy w II etapie.

Prace B+R (nabór MŚP 001/26)

Bazowa intensywność wynosiła 50% dla badań przemysłowych i 25% dla eksperymentalnych prac rozwojowych. Dla MŚP możliwe były podwyższenia:

• mikro i małe: badania przemysłowe 70% (do 80% z najwyższą właściwą premią), prace rozwojowe 45% (do 60%),
• średnie: badania przemysłowe 60% (do 75%), prace rozwojowe 35% (do 50%).

Premie zależały m.in. od lokalizacji albo szerokiego rozpowszechniania wyników i nie można ich dowolnie sumować.

Wdrożenie (nabór 002/26)

Intensywność wynikała z mapy pomocy regionalnej i mieściła się w przedziale od 0% do 70%. Przykładowo: lubelskie, podkarpackie, podlaskie, świętokrzyskie i warmińsko-mazurskie — do 70% dla małych i 60% dla średnich przedsiębiorstw; pomorskie — 50%/40%; część śląskiego — 60%/50%; Poznań — 35%/25%; wskazane gminy regionu warszawskiego wschodniego — 55%/45%, zachodniego — 45%/35%; Warszawa i dokładnie wskazane gminy oraz powiaty poza obszarami kwalifikowanymi — 0%.

Uproszczenie „powiat przyległy do Warszawy = ograniczona pomoc” jest zbyt szerokie: część gmin tych samych powiatów należy do różnych kategorii, dlatego intensywność sprawdza się dla konkretnej gminy.

Dodatkowo co najmniej 25% kosztów objętych regionalną pomocą inwestycyjną musiało zostać sfinansowane ze środków wolnych od publicznego wsparcia.

VAT

W dokumentacji obu naborów 2026 VAT był co do zasady wydatkiem niekwalifikowanym. Może być uznany za kwalifikowany tylko wtedy, gdy przedsiębiorcy zgodnie z prawem nie przysługuje możliwość jego odzyskania. Sam fakt, że przedsiębiorca faktycznie nie wystąpi o zwrot, nie wystarcza.

Nie można zakładać kwalifikowalności projektu tylko dlatego, że jest innowacyjny. W dokumentacji 2026 występowały m.in. ograniczenia dotyczące:

• działalności i kosztów związanych z paliwami kopalnymi,
• projektów niespełniających efektu zachęty,
• działalności wykluczonych na podstawie przepisów o pomocy publicznej i EFRR,
• projektów bez zgodności z właściwą Krajową Inteligentną Specjalizacją,
• podwójnego finansowania,
• kosztów nieuzasadnionych lub niezwiązanych bezpośrednio z projektem,
• wydatków poniesionych zbyt wcześnie.

Dokumentacja 002/26 wskazuje wprost, że inwestycja nie może dotyczyć rozwiązania wyłącznie militarnego, ale może obejmować rozwiązania dual-use. Dla projektów obronnych warto porównać SMART ze STEP i FENG 2.33.

W projektach B+R

Brak rzeczywistej niepewności technologicznej, opisanie zwykłego developmentu jako badań, niewystarczająca przewaga innowacji, słaba metodyka, niewłaściwe kamienie milowe, niedostateczny zespół, brak praw do rezultatów, niewiarygodny plan wdrożenia, niewystarczająca zdolność finansowa.

We wdrożeniu

Brak dokumentów potwierdzających rzeczywiste zakończone B+R, wyniki niebędące B+R w rozumieniu programu, problemy z prawami IP, zbyt słaba przewaga nad rynkiem polskim, inwestycja będąca de facto zwykłym zakupem maszyn, niedopuszczalna lokalizacja lub pomoc regionalna, brak 25% finansowania wolnego od pomocy publicznej, rozpoczęcie projektu przed dopuszczalnym momentem, niekwalifikowany VAT lub koszt, słaby model finansowy.

W ostatnim naborze potrzebny był nie tylko opis inwestycji. Do kluczowych dokumentów należały:

• dokumenty potwierdzające przeprowadzenie prac B+R i zawierające ich wyniki,
• dokumenty potwierdzające odebranie i opłacenie zewnętrznych prac B+R, jeżeli dotyczy,
• dokumenty potwierdzające prawa własności intelektualnej,
• dokumenty administracyjne dotyczące przygotowania inwestycji, jeżeli są wymagane,
• model finansowy (obowiązkowy w II etapie, przekazywany w terminie wynikającym z RWP),
• dokumenty potwierdzające źródła finansowania, jeżeli wymagane,
• wniosek i pozostałe załączniki wskazane w RWP.

Wysoki potencjał SMART B+R ma projekt z dobrze zdefiniowaną niepewnością technologiczną, mierzalną przewagą nad stanem techniki, kompetentnym zespołem, logiczną metodą badań, rynkiem i realistycznym sposobem wdrożenia.

Wysoki potencjał SMART Wdrożenie ma projekt z dobrze udokumentowanym i zakończonym B+R, uporządkowanymi prawami IP, silną innowacją na rynku polskim, inwestycją bezpośrednio wynikającą z B+R, udokumentowanym popytem i zdolnością do sfinansowania projektu.

Niski potencjał mają projekty, których istotą jest wyłącznie zakup maszyn, standardowa automatyzacja, implementacja popularnego systemu IT, budowa zwykłej aplikacji albo zwiększenie mocy produkcyjnych bez związku z kwalifikowanym B+R.