Biometan — dotacje do 45% na instalacje produkcji i wtłaczania biometanu

Program dotyczy biometanu, nie biogazu. Rozróżnienie jest techniczne, ale przesądza o zakresie projektu.

Biogaz powstaje w procesie fermentacji biomasy i zawiera metan (zwykle 50–65%), dwutlenek węgla oraz zanieczyszczenia. Wykorzystuje się go najczęściej lokalnie — w kogeneracji do produkcji energii elektrycznej i ciepła.

Biometan to biogaz oczyszczony do parametrów gazu ziemnego (zawartość metanu powyżej 95%), który można wtłoczyć do sieci gazowej albo wykorzystać jako paliwo transportowe. To znacznie bardziej wartościowy produkt, ale wymagający dodatkowej instalacji uzdatniania i przyłącza do sieci.

Program finansuje pełny łańcuch: fermentację, oczyszczanie do biometanu i przyłączenie do sieci gazowej. Możliwe jest również wychwytywanie CO₂ powstającego w procesie oczyszczania — to element podnoszący wartość środowiskową projektu, a przy odpowiednim zagospodarowaniu również ekonomiczną.

Dlaczego to instrument o strategicznym znaczeniu

Biometan wtłoczony do sieci gazowej zastępuje gaz ziemny, w tym importowany. Program nazywa się „Poprawa bezpieczeństwa energetycznego poprzez wykorzystanie biometanu" i finansowany jest z Funduszu Modernizacyjnego — mechanizmu wspierającego transformację energetyczną. Logika jest zatem podwójna: redukcja emisji i ograniczenie zależności importowej.

Warunki, które decydują o wykonalności projektu

1. Decyzja środowiskowa i pozwolenie na budowę. Regulamin wskazuje etapy, na których te dokumenty są wymagane. Ich uzyskanie dla instalacji fermentacji trwa zwykle kilkanaście miesięcy — projekt bez rozpoczętej procedury nie zdąży w typowym oknie naboru.
2. Warunki przyłączenia do sieci gazowej. Bez możliwości wtłoczenia biometanu projekt traci sens. Uzgodnienia z operatorem trzeba rozpocząć wcześnie, bo dostępność przepustowości w konkretnym punkcie sieci bywa ograniczona.
3. Baza substratowa. Stabilne dostawy biomasy przez cały rok, potwierdzone umowami albo własną produkcją. Instalacja pracująca poniżej projektowanej wydajności nie osiągnie zakładanych wskaźników.
4. Zagospodarowanie pofermentu. Wymaga powierzchni do rolniczego wykorzystania albo innego rozwiązania zgodnego z przepisami odpadowymi.
5. Kapitał własny w formule project finance. Minimum 15% kosztów kwalifikowanych jako kapitał własny wnioskodawcy — istotne dla projektów realizowanych przez spółki celowe.

Status na 16 sierpnia 2026 r.: nabór trwał od 18 maja do 18 sierpnia 2026 r. i został zakończony. Budżet wynosił 300 mln zł, dotacja do 45% kosztów kwalifikowanych, trwałość 5 lat.

Zakres inwestycji

• Instalacje fermentacji biomasy do produkcji biogazu: zbiorniki fermentacyjne, układy zasilania substratami, mieszadła, systemy ogrzewania.
• Instalacje oczyszczania biogazu do parametrów biometanu: separacja CO₂, usuwanie siarkowodoru, osuszanie, sprężanie.
• Przyłącze do sieci gazowej wraz z układami pomiarowymi i stacją redukcyjno-pomiarową.
• Instalacje wychwytywania CO₂ powstającego w procesie oczyszczania.
• Infrastruktura zagospodarowania pofermentu.
• Roboty budowlane, drogi wewnętrzne, media i zagospodarowanie terenu w zakresie niezbędnym dla instalacji.
• Systemy sterowania, monitoringu i bezpieczeństwa.

Poziom wsparcia

Dotacja do 45% kosztów kwalifikowanych. W formule project finance wymagane jest wniesienie minimum 15% kosztów kwalifikowanych jako kapitał własny wnioskodawcy — warunek istotny dla spółek celowych realizujących projekt bez własnej historii finansowej.

Okres trwałości: 5 lat.

Warunki dostępu

• Przedsiębiorcy realizujący inwestycję na terenie Polski.
• Tryb konkursowy — projekty konkurują ze sobą punktowo.
• Wymagane decyzja środowiskowa i pozwolenie na budowę na etapach wskazanych w regulaminie.
• Trwałość projektu: 5 lat.
• W formule project finance: minimum 15% kosztów kwalifikowanych jako kapitał własny.

Dokumenty

1. Dokumentacja techniczna instalacji: technologia fermentacji, parametry oczyszczania, bilans masowy i energetyczny.
2. Bilans substratowy — źródła biomasy, ilości, sezonowość, umowy dostaw albo własna produkcja.
3. Plan zagospodarowania pofermentu zgodny z przepisami odpadowymi i nawozowymi.
4. Warunki przyłączenia do sieci gazowej i uzgodnienia z operatorem.
5. Decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach i pozwolenie na budowę.
6. Tytuł prawny do nieruchomości na okres realizacji i trwałości.
7. Model finansowy z prognozą przychodów ze sprzedaży biometanu, kosztami operacyjnymi i analizą wrażliwości.
8. Potwierdzenie kapitału własnego — szczególnie istotne w formule project finance.
9. Ocena DNSH i zgodność z zasadami horyzontalnymi.

• Instalacja produkująca wyłącznie biogaz bez oczyszczania do biometanu i przyłączenia do sieci.
• Brak wymaganych decyzji środowiskowych i pozwoleń na etapie wskazanym w regulaminie.
• Brak warunków przyłączenia do sieci gazowej.
• Niestabilna baza substratowa albo nierozwiązana kwestia zagospodarowania pofermentu.
• Kapitał własny poniżej progu 15% kosztów kwalifikowanych w formule project finance.
• Rozpoczęcie prac przed złożeniem wniosku.
• Podwójne finansowanie tych samych kosztów z innych programów.

Wiążąca jest wyłącznie dokumentacja instytucji ogłaszającej nabór: Nabór NFOŚiGW — biometan.

Wysokości dotacji nie ustala się jedną stawką dla całego projektu. Każdy koszt przypisuje się do właściwej podstawy pomocy, a dopiero potem liczy intensywność, limity kategorii i kumulację. Poniższe reguły decydują o tym, ile realnie wyniesie dofinansowanie.

Regionalna pomoc inwestycyjna

Poziom pomocy zależy od lokalizacji inwestycji i wielkości przedsiębiorstwa. Wartości podano w kolejności: duże / średnie / mikro i małe przedsiębiorstwo.

• Lubelskie, podkarpackie, podlaskie, świętokrzyskie, warmińsko-mazurskie — 60% / 70% / 75%.
• Kujawsko-pomorskie, lubuskie, opolskie, zachodniopomorskie — 50% / 60% / 70%.
• Pomorskie — 40% / 50% / 60%.
• Wybrane obszary łódzkiego, małopolskiego i śląskiego — do 60% / do 70% / do 75%.
• Pozostałe obszary łódzkiego i małopolskiego — 50% / 60% / 70%.
• Pozostałe obszary śląskiego — 40% / 50% / 60%.
• Wielkopolskie i dolnośląskie — 20–30% / 30–40% / 40–50%.
• Mazowieckie — 0–60% / 0–70% / 0–75%; Warszawa i część obszaru metropolitalnego mogą mieć 0%.

Mazowieckie, łódzkie, małopolskie, śląskie, wielkopolskie i dolnośląskie wymagają sprawdzenia konkretnej gminy lub powiatu w oficjalnej mapie pomocy — sąsiednie gminy tego samego powiatu bywają w różnych kategoriach. Dla dużych projektów inwestycyjnych stosuje się skorygowaną kwotę pomocy. Co najmniej 25% kosztów objętych regionalną pomocą inwestycyjną musi być sfinansowane ze środków wolnych od jakiegokolwiek wsparcia publicznego.

Pozostałe podstawy pomocy w projekcie inwestycyjnym

• Usługi doradcze dla MŚP — do 50%; doradztwo musi być zewnętrzne, niezbędne, niestałe i nierutynowe. Wyłączone są bieżąca księgowość, podatki, reklama i stała obsługa prawna.
• Wsparcie innowacji dla MŚP — do 50%; badania, testy, certyfikacja, dostęp do baz danych, laboratoriów i mocy obliczeniowej bezpośrednio na potrzeby projektu.
• Szkolenia — 50% plus 10 p.p. dla firm średnich i 20 p.p. dla mikro i małych, maksymalnie 70%. Szkolenia obowiązkowe i ogólne są wyłączone.
• Pomoc środowiskowa — intensywność zależy od podstawy z GBER (art. 36, 38, 38a, 41 lub 47) i obejmuje wyłącznie dodatkowy koszt ochrony środowiska, efektywności energetycznej, OZE lub GOZ.
• Grunty i nieruchomości zabudowane — co do zasady do 10% kosztów kwalifikowanych, do 15% dla terenów opuszczonych i poprzemysłowych z zabudową.
• Wartości niematerialne i prawne — w dużym przedsiębiorstwie do 50% kosztów inwestycji początkowej; MŚP przy spełnieniu warunków może rozliczyć 100%.

Pomoc de minimis i kumulacja

• Limit de minimis wynosi 300 tys. EUR w okresie trzech lat dla jednego przedsiębiorstwa w rozumieniu przepisów o pomocy publicznej — liczonego łącznie ze spółkami powiązanymi.
• Różnych intensywności nie sumuje się w obrębie jednego kosztu. Każdy wydatek ma jedną podstawę pomocy.
• Trzeba prowadzić rejestr całej otrzymanej pomocy publicznej i de minimis oraz wszystkich źródeł publicznych finansujących te same koszty. Niedozwolona kumulacja skutkuje korektą lub zwrotem.
• Wkład własny powinien być pieniężny i wolny od wsparcia publicznego. Pożyczka od podmiotu powiązanego, dopłaty wspólników i finansowanie bankowe wymagają spójnych dokumentów oraz oceny warunków rynkowych.

Wniosek trzeba złożyć przed rozpoczęciem prac. Naruszenie efektu zachęty prowadzi zwykle do odmowy dofinansowania całego projektu, a nie tylko zakwestionowania jednego kosztu. Ryzykowne są nie tylko faktury, ale również zobowiązania, które czynią inwestycję nieodwracalną.

• Nie podpisuj bezwarunkowej umowy na roboty budowlane, dostawę urządzeń ani rozpoczęcie prac badawczych.
• Nie wpłacaj zaliczek i nie składaj wiążących zamówień na aktywa objęte projektem.
• Nie rozpoczynaj robót budowlanych ani prac badawczych wchodzących w zakres projektu.
• Zapytania ofertowe, listy intencyjne i rezerwacje zawieraj z warunkiem zawieszającym, jeżeli dokumentacja naboru na to pozwala.
• Działania przygotowawcze — studia wykonalności, projektowanie, pozwolenia, zakup gruntu — dokumentuj i oceniaj indywidualnie przed ich podjęciem. Część z nich jest dopuszczalna, część przesądza o rozpoczęciu inwestycji.

Przed złożeniem wniosku warto wykonać audyt rejestru umów, zamówień, zaliczek i protokołów rozpoczęcia robót. To najtańsza czynność w całym procesie, a chroni przed utratą kilku milionów złotych dofinansowania.

Firma, grupa i finanse

• Dokumenty rejestrowe (KRS lub CEIDG), umowa albo statut, struktura właścicielska i beneficjenci rzeczywiści.
• Status MŚP wraz z danymi przedsiębiorstw partnerskich i powiązanych, także zagranicznych. Zmiana właścicielska przed podpisaniem umowy potrafi zmienić status i intensywność pomocy.
• Sprawozdania finansowe za wymagane lata, bieżące dane księgowe, zadłużenie, prognozy i analiza płynności.
• Źródła wkładu własnego: środki własne, uchwały, promesa kredytowa lub leasingowa, dopłaty wspólników.
• Rejestr otrzymanej pomocy publicznej i de minimis z trzech lat oraz innych źródeł publicznych finansujących te same koszty.

Część inwestycyjna

• Tytuł prawny do nieruchomości, mapy, wypisy, dokumentacja techniczna i projektowa.
• Pozwolenia, zgłoszenia, decyzje środowiskowe, analiza DNSH i — jeżeli dotyczy — odporności klimatycznej.
• Lista aktywów z parametrami technicznymi, oferty lub rozeznanie rynku, kalkulacja każdego kosztu i harmonogram zakupów.
• Analiza stosowania zasady konkurencyjności albo Prawa zamówień publicznych dla planowanych postępowań.
• Plan osiągnięcia zdolności produkcyjnej lub usługowej, wskaźniki projektu i metodologia ich pomiaru.
• Model finansowy z danymi historycznymi, prognozą, strukturą finansowania i analizą rentowności inwestycji.

Zasady horyzontalne i zgodność

• Oświadczenia i opis zgodności z zasadą „nie czyń poważnych szkód" (DNSH), zrównoważonym rozwojem, równością szans i dostępnością.
• Zgodność z Kartą Praw Podstawowych i Konwencją o prawach osób z niepełnosprawnościami.
• Screening sankcyjny dostawców, partnerów i beneficjentów rzeczywistych.
• Potwierdzenie braku działalności wykluczonych z EFRR, GBER albo rozporządzenia de minimis.

Poniżej ryzyka, które najczęściej kosztują wnioskodawców punkty albo całe dofinansowanie, wraz z działaniem zapobiegawczym.

• Projekt biogazowy zgłoszony jako biometanowy — program wymaga oczyszczania do parametrów gazu ziemnego i przyłączenia do sieci — sama kogeneracja nie wystarcza.
• Brak warunków przyłączenia — rozpocznij uzgodnienia z operatorem sieci gazowej najwcześniej — przepustowość w konkretnym punkcie bywa ograniczona.
• Bilans substratowy oparty na deklaracjach — zabezpiecz dostawy umowami długoterminowymi albo własną produkcją; sezonowość musi być rozwiązana.
• Nierozwiązany poferment — wskaż powierzchnię do rolniczego wykorzystania albo inne rozwiązanie zgodne z przepisami odpadowymi.
• Spółka celowa bez kapitału własnego — w formule project finance wymagane jest minimum 15% kosztów kwalifikowanych jako kapitał własny wnioskodawcy.

Odpowiedz na poniższe pytania: TAK, NIE albo NIE WIEM. Test nie jest potwierdzeniem kwalifikowalności, ale pokazuje, gdzie leży realne ryzyko projektu.

1. Czy projekt obejmuje oczyszczanie biogazu do parametrów biometanu?
2. Czy uzyskano warunki przyłączenia do sieci gazowej?
3. Czy istnieje stabilna baza substratowa potwierdzona umowami albo własną produkcją?
4. Czy rozwiązano zagospodarowanie pofermentu?
5. Czy uzyskano decyzję środowiskową i pozwolenie na budowę?
6. Czy w formule project finance zabezpieczono minimum 15% kapitału własnego?
7. Czy model finansowy uwzględnia analizę wrażliwości na ceny gazu i substratów?
8. Czy nie rozpoczęto prac objętych projektem?

Przewaga odpowiedzi „TAK" oznacza, że projekt ma podstawy do dalszej kwalifikacji. Każde „NIE WIEM" przy statusie przedsiębiorstwa, lokalizacji, prawach do technologii, finansowaniu albo zakresie naboru wymaga wyjaśnienia przed rozpoczęciem prac nad wnioskiem. Odpowiedź „NIE" przy kryterium obligatoryjnym zwykle blokuje projekt w danym naborze — wtedy szukamy alternatywnego instrumentu.

Dotacja nie kończy się na decyzji o przyznaniu środków. Obowiązki wynikające z umowy trwają latami i to na ich etapie najczęściej dochodzi do korekt finansowych.

Przed podpisaniem umowy

• Potwierdzenie aktualności danych, statusu przedsiębiorstwa, pomocy publicznej i źródeł finansowania.
• Dostarczenie dokumentów rejestrowych, podatkowych, finansowych, oświadczeń i zabezpieczeń wymaganych przez instytucję.
• Aktualizacja harmonogramu, budżetu i modelu finansowego w granicach dopuszczonych wynikiem oceny.
• Weryfikacja braku rozpoczęcia prac i zgodności pierwszych planowanych zamówień z zasadami naboru.

W trakcie realizacji

• Wyodrębniona ewidencja księgowa projektu i prawidłowe opisywanie dokumentów finansowych.
• Stosowanie zasady konkurencyjności, Bazy Konkurencyjności i reguł konfliktu interesów tam, gdzie mają zastosowanie.
• Realizacja zgodnie z zatwierdzonym zakresem — zmiana aktywa, dostawcy, zadania badawczego, partnera, lokalizacji lub terminu wymaga oceny, a często zgody instytucji.
• Monitorowanie wskaźników, kamieni milowych i parametrów technologii; wnioski o płatność i raporty w systemie CST2021.
• Obowiązki informacyjne, dostępność, DNSH, sankcje i archiwizacja dokumentacji.
• Utrzymanie płynności przy refundacyjnym modelu wypłat oraz odrębne śledzenie VAT i kosztów niekwalifikowanych.

Trwałość i rezultaty

• Utrzymanie inwestycji, aktywów i działalności przez wymagany okres — 5 lat zgodnie z warunkami programu, zgodnie z umową i rodzajem pomocy.
• Zakaz zasadniczej modyfikacji wpływającej na charakter, cele lub warunki realizacji projektu.
• Osiągnięcie zadeklarowanych wskaźników: mocy produkcyjnej, przychodów, efektów środowiskowych i pozostałych.
• W projektach B+R — wdrożenie wyników w zadeklarowanej formie i terminie oraz wykonanie zobowiązań do rozpowszechniania, jeżeli były podstawą podwyższonej intensywności.
• Gotowość do kontroli i przechowywanie dokumentacji także po zakończeniu projektu. Nieosiągnięcie wskaźników lub naruszenie trwałości oznacza zwrot części albo całości pomocy.