FELD 13.01 — zdolności przemysłowe na rzecz obronności i dual-use

Harmonogram programu Fundusze Europejskie dla Łódzkiego przewiduje nabór dla działania 13.01 od 30 września do 16 listopada 2026 r. z orientacyjną alokacją 87 947 131 zł. Na 16 sierpnia 2026 r. ogłoszenie naboru wraz z regulaminem nie zostało opublikowane.

Termin harmonogramowy to data z harmonogramu naborów instytucji, a nie z ogłoszenia konkursu. Różnica ma praktyczne konsekwencje:

• Nie ma regulaminu ani kryteriów. Katalog kosztów, limity, intensywność pomocy i lista załączników nie są znane. Parametrów z poprzednich edycji ani z podobnych naborów w innych województwach nie można przenosić automatycznie.
• Data może się przesunąć. Harmonogramy są aktualizowane kilka razy w roku, a uruchomienie części naborów zależy od zatwierdzenia zmian programowych.
• Nie wolno rozpoczynać projektu. Rozpoczęcie robót, podpisanie bezwarunkowej umowy albo wpłata zaliczki przed złożeniem wniosku narusza efekt zachęty i wyklucza wsparcie — również wtedy, gdy nabór faktycznie się później ogłosi.
• Warto natomiast przygotowywać projekt. Dokumentacja techniczna, tytuł prawny, pozwolenia, analiza rynku i dowody kwalifikacji branżowej powstają miesiącami. Firmy, które zaczynają dopiero po ogłoszeniu naboru, zwykle nie zdążą zebrać pełnego materiału dowodowego.

FELD 13.01 wyróżnia się na tle innych regionalnych naborów obronnych tym, że zapowiadany zakres obejmuje zarówno inwestycje, jak i prace badawczo-rozwojowe. Ma to bezpośrednie przełożenie na to, ile firma może otrzymać i jakich dokumentów będzie potrzebować.

Ścieżka inwestycyjna

Celem jest zwiększenie zdolności przemysłowych: nowe linie, rozbudowa zakładu, dywersyfikacja produkcji, zasadnicza zmiana procesu. Podstawą pomocy jest regionalna pomoc inwestycyjna, a więc intensywność wynika z mapy pomocy dla województwa łódzkiego — a ta jest zróżnicowana wewnątrz regionu. Wybrane obszary łódzkiego mają wyższe pułapy (do 60% / 70% / 75% odpowiednio dla dużych, średnich oraz mikro i małych firm), pozostałe niższe (50% / 60% / 70%). Gminę trzeba sprawdzić indywidualnie.

Ścieżka badawczo-rozwojowa

Celem jest opracowanie rozwiązania, którego dziś nie ma. Podstawą pomocy są przepisy o pomocy na działalność B+R, a pułap dla przedsiębiorstwa wynosi maksymalnie 80% kosztów badań przemysłowych i odpowiednio mniej dla prac rozwojowych. Zapowiadany poziom do 85% dotyczy typów projektu, w których występują inne podstawy pomocy — nie jest to stawka dla prac B+R przedsiębiorstwa.

Którą ścieżkę wybrać

Rozstrzyga stan technologii. Jeżeli rozwiązanie jest gotowe i problemem jest skala wytwarzania — to inwestycja. Jeżeli pozostaje nierozwiązany problem techniczny i nie wiadomo jeszcze, czy oraz jak rozwiązanie zadziała — to B+R. Projekt, który miesza oba wątki bez wyraźnego podziału zadań i kosztów, zwykle traci punkty w obu wymiarach oceny.

Zapowiadany zakres wsparcia

• Inwestycje zwiększające zdolności przemysłowe na rzecz obronności, bezpieczeństwa i technologii podwójnego zastosowania.
• Prace badawczo-rozwojowe prowadzące do nowych produktów, technologii i procesów w tym obszarze.
• Infrastruktura produkcyjna i badawcza, maszyny i urządzenia, wartości niematerialne i prawne.

Prawdopodobne kategorie kosztów — do potwierdzenia w dokumentacji

Dla ścieżki inwestycyjnej: roboty budowlane i materiały, nowe środki trwałe wraz z instalacją i uruchomieniem, wartości niematerialne i prawne, w ograniczonym zakresie grunty i nieruchomości zabudowane.

Dla ścieżki B+R: wynagrodzenia personelu badawczego, podwykonawstwo prac badawczych, amortyzacja aparatury w zakresie wykorzystania w projekcie, materiały i surowce zużywane w badaniach, wartości niematerialne nabyte na warunkach rynkowych, koszty pośrednie rozliczane ryczałtem.

Żadna z tych kategorii nie jest potwierdzona dla konkretnego naboru. Katalog i limity poda przewodnik kwalifikowalności publikowany razem z regulaminem.

Warunki wynikające z konstrukcji działania

• Projekt realizowany w województwie łódzkim; lokalizacja przesądza o intensywności pomocy regionalnej.
• Powiązanie z obronnością, bezpieczeństwem albo podwójnym zastosowaniem musi być rzeczywiste i udokumentowane, a nie deklaratywne.
• Efekt inwestycji musi polegać na zwiększeniu zdolności — projekt czysto odtworzeniowy nie spełni celu działania.
• Katalog beneficjentów obejmie przedsiębiorstwa, a zapowiedzi wskazują na dopuszczenie konsorcjów. Ostateczna konstrukcja wyniknie z regulaminu.

Przygotowanie przed ogłoszeniem naboru

1. Kwalifikacja branżowa — zebranie dowodów przynależności do sektora: zrealizowane zamówienia, koncesje, certyfikaty, umowy z integratorami, udział w łańcuchu dostaw.
2. Weryfikacja mapy pomocy dla konkretnej gminy — w województwie łódzkim różnica między obszarami wynosi do 15 punktów procentowych intensywności, co przy inwestycji za 20 mln zł oznacza 3 mln zł różnicy w dotacji.
3. Wykazanie wzrostu mocy — pomiar zdolności przed inwestycją i po niej, metodologia pomiaru, wskaźniki i sposób ich weryfikacji.
4. Dokumentacja techniczna i pozwolenia — projekt budowlany, kosztorys, decyzje środowiskowe. Procedury administracyjne trwają miesiącami i nie da się ich przyspieszyć po ogłoszeniu naboru.
5. Źródła finansowania — promesa kredytowa lub leasingowa, plan wkładu własnego i płynności.
6. Rozdzielenie zadań inwestycyjnych i badawczych — jeżeli projekt ma oba komponenty, od początku prowadź osobne budżety i osobne uzasadnienia.

• Brak rzeczywistego związku z obronnością, bezpieczeństwem lub dual-use.
• Projekt czysto odtworzeniowy: wymiana zużytego parku maszynowego bez wzrostu zdolności i bez rozszerzenia zakresu produktowego.
• Koszty poniesione albo zobowiązania zaciągnięte przed spełnieniem efektu zachęty.
• Traktowanie zapowiadanych 85% jako stawki dla prac B+R przedsiębiorstwa — tam pułap wynosi 80% i tylko dla badań przemysłowych z pełnym zestawem premii.
• Przenoszenie parametrów z naborów w innych województwach albo z poprzedniej perspektywy finansowej.

Wiążąca jest wyłącznie dokumentacja instytucji ogłaszającej nabór: Harmonogram naborów FE dla Łódzkiego 2021–2027.

Wysokości dotacji nie ustala się jedną stawką dla całego projektu. Każdy koszt przypisuje się do właściwej podstawy pomocy, a dopiero potem liczy intensywność, limity kategorii i kumulację. Poniższe reguły decydują o tym, ile realnie wyniesie dofinansowanie.

Prace badawczo-rozwojowe

• Badania przemysłowe — stawka bazowa 50% kosztów kwalifikowanych.
• Eksperymentalne prace rozwojowe — stawka bazowa 25% kosztów kwalifikowanych.
• Premia za wielkość przedsiębiorstwa — +10 punktów procentowych dla firmy średniej, +20 punktów dla mikro i małej.
• Premia projektowa (tylko jedna, nie sumują się) — +15 p.p. za skuteczną współpracę między przedsiębiorstwami, gdy żaden partner nie ponosi więcej niż 70% kosztów i uczestniczy co najmniej jedno MŚP; +15 p.p. za skuteczną współpracę z organizacją badawczą, gdy ponosi ona co najmniej 10% kosztów i ma prawo publikować własne wyniki; +15 p.p. za szerokie rozpowszechnianie wyników na warunkach regulaminu.
• Premia lokalizacyjna (alternatywna wobec powyższych) — +5 p.p. dla wskazanych obszarów dolnośląskiego, wielkopolskiego i warszawskiego obszaru „c" albo +15 p.p. dla regionów „a" i mazowieckiego regionalnego.
• Pułap łączny — 80% kosztów danego rodzaju prac dla przedsiębiorstwa; w typowych konkursach prace rozwojowe zatrzymują się na 60%.
• Organizacja badawcza — do 100% kosztów działalności niegospodarczej, jeżeli regulamin to przewiduje i jednostka nie wdraża wyników komercyjnie.

Premia za rozpowszechnianie wyników jest zobowiązaniem wykonalnym: publikacje, konferencje, otwarte bazy danych albo udostępnienie oprogramowania na wolnej licencji w wymaganym okresie. Niewykonanie zobowiązania oznacza korektę pomocy.

Regionalna pomoc inwestycyjna

Poziom pomocy zależy od lokalizacji inwestycji i wielkości przedsiębiorstwa. Wartości podano w kolejności: duże / średnie / mikro i małe przedsiębiorstwo.

• Lubelskie, podkarpackie, podlaskie, świętokrzyskie, warmińsko-mazurskie — 60% / 70% / 75%.
• Kujawsko-pomorskie, lubuskie, opolskie, zachodniopomorskie — 50% / 60% / 70%.
• Pomorskie — 40% / 50% / 60%.
• Wybrane obszary łódzkiego, małopolskiego i śląskiego — do 60% / do 70% / do 75%.
• Pozostałe obszary łódzkiego i małopolskiego — 50% / 60% / 70%.
• Pozostałe obszary śląskiego — 40% / 50% / 60%.
• Wielkopolskie i dolnośląskie — 20–30% / 30–40% / 40–50%.
• Mazowieckie — 0–60% / 0–70% / 0–75%; Warszawa i część obszaru metropolitalnego mogą mieć 0%.

Mazowieckie, łódzkie, małopolskie, śląskie, wielkopolskie i dolnośląskie wymagają sprawdzenia konkretnej gminy lub powiatu w oficjalnej mapie pomocy — sąsiednie gminy tego samego powiatu bywają w różnych kategoriach. Dla dużych projektów inwestycyjnych stosuje się skorygowaną kwotę pomocy. Co najmniej 25% kosztów objętych regionalną pomocą inwestycyjną musi być sfinansowane ze środków wolnych od jakiegokolwiek wsparcia publicznego.

Pozostałe podstawy pomocy w projekcie inwestycyjnym

• Usługi doradcze dla MŚP — do 50%; doradztwo musi być zewnętrzne, niezbędne, niestałe i nierutynowe. Wyłączone są bieżąca księgowość, podatki, reklama i stała obsługa prawna.
• Wsparcie innowacji dla MŚP — do 50%; badania, testy, certyfikacja, dostęp do baz danych, laboratoriów i mocy obliczeniowej bezpośrednio na potrzeby projektu.
• Szkolenia — 50% plus 10 p.p. dla firm średnich i 20 p.p. dla mikro i małych, maksymalnie 70%. Szkolenia obowiązkowe i ogólne są wyłączone.
• Pomoc środowiskowa — intensywność zależy od podstawy z GBER (art. 36, 38, 38a, 41 lub 47) i obejmuje wyłącznie dodatkowy koszt ochrony środowiska, efektywności energetycznej, OZE lub GOZ.
• Grunty i nieruchomości zabudowane — co do zasady do 10% kosztów kwalifikowanych, do 15% dla terenów opuszczonych i poprzemysłowych z zabudową.
• Wartości niematerialne i prawne — w dużym przedsiębiorstwie do 50% kosztów inwestycji początkowej; MŚP przy spełnieniu warunków może rozliczyć 100%.

Pomoc de minimis i kumulacja

• Limit de minimis wynosi 300 tys. EUR w okresie trzech lat dla jednego przedsiębiorstwa w rozumieniu przepisów o pomocy publicznej — liczonego łącznie ze spółkami powiązanymi.
• Różnych intensywności nie sumuje się w obrębie jednego kosztu. Każdy wydatek ma jedną podstawę pomocy.
• Trzeba prowadzić rejestr całej otrzymanej pomocy publicznej i de minimis oraz wszystkich źródeł publicznych finansujących te same koszty. Niedozwolona kumulacja skutkuje korektą lub zwrotem.
• Wkład własny powinien być pieniężny i wolny od wsparcia publicznego. Pożyczka od podmiotu powiązanego, dopłaty wspólników i finansowanie bankowe wymagają spójnych dokumentów oraz oceny warunków rynkowych.

Wniosek trzeba złożyć przed rozpoczęciem prac. Naruszenie efektu zachęty prowadzi zwykle do odmowy dofinansowania całego projektu, a nie tylko zakwestionowania jednego kosztu. Ryzykowne są nie tylko faktury, ale również zobowiązania, które czynią inwestycję nieodwracalną.

• Nie podpisuj bezwarunkowej umowy na roboty budowlane, dostawę urządzeń ani rozpoczęcie prac badawczych.
• Nie wpłacaj zaliczek i nie składaj wiążących zamówień na aktywa objęte projektem.
• Nie rozpoczynaj robót budowlanych ani prac badawczych wchodzących w zakres projektu.
• Zapytania ofertowe, listy intencyjne i rezerwacje zawieraj z warunkiem zawieszającym, jeżeli dokumentacja naboru na to pozwala.
• Działania przygotowawcze — studia wykonalności, projektowanie, pozwolenia, zakup gruntu — dokumentuj i oceniaj indywidualnie przed ich podjęciem. Część z nich jest dopuszczalna, część przesądza o rozpoczęciu inwestycji.

Przed złożeniem wniosku warto wykonać audyt rejestru umów, zamówień, zaliczek i protokołów rozpoczęcia robót. To najtańsza czynność w całym procesie, a chroni przed utratą kilku milionów złotych dofinansowania.

Firma, grupa i finanse

• Dokumenty rejestrowe (KRS lub CEIDG), umowa albo statut, struktura właścicielska i beneficjenci rzeczywiści.
• Status MŚP wraz z danymi przedsiębiorstw partnerskich i powiązanych, także zagranicznych. Zmiana właścicielska przed podpisaniem umowy potrafi zmienić status i intensywność pomocy.
• Sprawozdania finansowe za wymagane lata, bieżące dane księgowe, zadłużenie, prognozy i analiza płynności.
• Źródła wkładu własnego: środki własne, uchwały, promesa kredytowa lub leasingowa, dopłaty wspólników.
• Rejestr otrzymanej pomocy publicznej i de minimis z trzech lat oraz innych źródeł publicznych finansujących te same koszty.

Część badawczo-rozwojowa

• Agenda B+R: problem badawczy, niepewność technologiczna, hipotezy, zadania, metody badawcze i kryteria przerwania prac.
• Poziomy gotowości technologicznej (TRL), kamienie milowe z mierzalnymi parametrami i metodą weryfikacji, rejestr ryzyk.
• Zespół kluczowy z kierownikiem B+R i kierownikiem zarządzającym — dostępny na dzień złożenia wniosku; współpraca z osobami spoza organizacji potwierdzona umową warunkową, promesą zatrudnienia lub umową przedwstępną.
• Aparatura, laboratoria, infrastruktura badawcza i lista podwykonawców wraz z metodą ich wyboru.
• Analiza stanu techniki i benchmark rezultatu wobec rozwiązań dostępnych na rynku, z mierzalnymi parametrami przewagi.
• Prawa własności intelektualnej: patenty, licencje, know-how, prawa do wyników i kodu, zasady podziału praw w konsorcjum, analiza swobody działania (FTO).
• Plan wdrożenia wyników: rynek, model biznesowy, forma wdrożenia, termin i źródło finansowania inwestycji wdrożeniowej.

Część inwestycyjna

• Tytuł prawny do nieruchomości, mapy, wypisy, dokumentacja techniczna i projektowa.
• Pozwolenia, zgłoszenia, decyzje środowiskowe, analiza DNSH i — jeżeli dotyczy — odporności klimatycznej.
• Lista aktywów z parametrami technicznymi, oferty lub rozeznanie rynku, kalkulacja każdego kosztu i harmonogram zakupów.
• Analiza stosowania zasady konkurencyjności albo Prawa zamówień publicznych dla planowanych postępowań.
• Plan osiągnięcia zdolności produkcyjnej lub usługowej, wskaźniki projektu i metodologia ich pomiaru.
• Model finansowy z danymi historycznymi, prognozą, strukturą finansowania i analizą rentowności inwestycji.

Zasady horyzontalne i zgodność

• Oświadczenia i opis zgodności z zasadą „nie czyń poważnych szkód" (DNSH), zrównoważonym rozwojem, równością szans i dostępnością.
• Zgodność z Kartą Praw Podstawowych i Konwencją o prawach osób z niepełnosprawnościami.
• Screening sankcyjny dostawców, partnerów i beneficjentów rzeczywistych.
• Potwierdzenie braku działalności wykluczonych z EFRR, GBER albo rozporządzenia de minimis.

Poniższe przesłanki blokują projekt niezależnie od jego jakości merytorycznej. Warto sprawdzić je zanim zapadnie decyzja o zleceniu kosztownych opinii i dokumentacji technicznej.

Wykluczenia podmiotowe

• Obowiązek zwrotu wcześniejszej pomocy na podstawie decyzji Komisji Europejskiej.
• Przedsiębiorstwo w trudnej sytuacji w rozumieniu przepisów o pomocy publicznej, jeżeli dana podstawa pomocy tego zabrania.
• Zaległości publicznoprawne, upadłość, likwidacja, orzeczone zakazy albo inne przesłanki nierzetelności wskazane w dokumentacji naboru.
• Powiązania z podmiotami lub osobami objętymi sankcjami Unii Europejskiej.

Wykluczenia przedmiotowe

• Rozpoczęcie prac przed złożeniem wniosku, jeżeli projekt wymaga efektu zachęty.
• Brak prawa do nieruchomości, technologii, wyników B+R lub innego zasobu koniecznego do realizacji i utrzymania rezultatów.
• Podwójne finansowanie tego samego wydatku, niedozwolona kumulacja pomocy albo przekroczenie limitu de minimis.
• Koszty niezwiązane bezpośrednio z projektem, nieracjonalne, zawyżone, nieudokumentowane albo poniesione poza okresem kwalifikowalności.
• VAT, jeżeli beneficjentowi przysługuje prawna możliwość jego odzyskania — nawet gdy z tego prawa nie korzysta.
• Naruszenie DNSH, przepisów środowiskowych, zasad zamówień publicznych albo zasady konkurencyjności.
• Działalności wyłączone z EFRR, GBER lub rozporządzenia de minimis, w tym łańcuch paliw kopalnych w naborach, które go wykluczają.
• Brak zdolności finansowej, kadrowej, technicznej lub organizacyjnej do realizacji projektu i utrzymania jego rezultatów.

Odpowiedz na poniższe pytania: TAK, NIE albo NIE WIEM. Test nie jest potwierdzeniem kwalifikowalności, ale pokazuje, gdzie leży realne ryzyko projektu.

1. Czy projekt będzie realizowany w województwie łódzkim i czy sprawdzono intensywność pomocy dla konkretnej gminy?
2. Czy powiązanie z obronnością, bezpieczeństwem lub dual-use można udokumentować, a nie tylko opisać?
3. Czy inwestycja prowadzi do mierzalnego wzrostu zdolności produkcyjnych albo do nowego produktu w ofercie?
4. Czy wiadomo, która ścieżka — inwestycyjna czy badawcza — odpowiada realnemu stanowi technologii?
5. Czy dokumentacja techniczna i pozwolenia są gotowe albo mają realny harmonogram uzyskania przed naborem?
6. Czy zabezpieczono wkład własny oraz płynność na okres do refundacji?
7. Czy żadne prace ani wiążące zamówienia nie zostały rozpoczęte?

Przewaga odpowiedzi „TAK" oznacza, że projekt ma podstawy do dalszej kwalifikacji. Każde „NIE WIEM" przy statusie przedsiębiorstwa, lokalizacji, prawach do technologii, finansowaniu albo zakresie naboru wymaga wyjaśnienia przed rozpoczęciem prac nad wnioskiem. Odpowiedź „NIE" przy kryterium obligatoryjnym zwykle blokuje projekt w danym naborze — wtedy szukamy alternatywnego instrumentu.

Dotacja nie kończy się na decyzji o przyznaniu środków. Obowiązki wynikające z umowy trwają latami i to na ich etapie najczęściej dochodzi do korekt finansowych.

Przed podpisaniem umowy

• Potwierdzenie aktualności danych, statusu przedsiębiorstwa, pomocy publicznej i źródeł finansowania.
• Dostarczenie dokumentów rejestrowych, podatkowych, finansowych, oświadczeń i zabezpieczeń wymaganych przez instytucję.
• Aktualizacja harmonogramu, budżetu i modelu finansowego w granicach dopuszczonych wynikiem oceny.
• Weryfikacja braku rozpoczęcia prac i zgodności pierwszych planowanych zamówień z zasadami naboru.

W trakcie realizacji

• Wyodrębniona ewidencja księgowa projektu i prawidłowe opisywanie dokumentów finansowych.
• Stosowanie zasady konkurencyjności, Bazy Konkurencyjności i reguł konfliktu interesów tam, gdzie mają zastosowanie.
• Realizacja zgodnie z zatwierdzonym zakresem — zmiana aktywa, dostawcy, zadania badawczego, partnera, lokalizacji lub terminu wymaga oceny, a często zgody instytucji.
• Monitorowanie wskaźników, kamieni milowych i parametrów technologii; wnioski o płatność i raporty w systemie CST2021.
• Obowiązki informacyjne, dostępność, DNSH, sankcje i archiwizacja dokumentacji.
• Utrzymanie płynności przy refundacyjnym modelu wypłat oraz odrębne śledzenie VAT i kosztów niekwalifikowanych.

Trwałość i rezultaty

• Utrzymanie inwestycji, aktywów i działalności przez wymagany okres — co do zasady 5 lat, a dla MŚP 3 lata, zgodnie z umową i rodzajem pomocy.
• Zakaz zasadniczej modyfikacji wpływającej na charakter, cele lub warunki realizacji projektu.
• Osiągnięcie zadeklarowanych wskaźników: mocy produkcyjnej, przychodów, efektów środowiskowych i pozostałych.
• W projektach B+R — wdrożenie wyników w zadeklarowanej formie i terminie oraz wykonanie zobowiązań do rozpowszechniania, jeżeli były podstawą podwyższonej intensywności.
• Gotowość do kontroli i przechowywanie dokumentacji także po zakończeniu projektu. Nieosiągnięcie wskaźników lub naruszenie trwałości oznacza zwrot części albo całości pomocy.