STEP BIOTECH — do 140 mln zł na prace B+R w krytycznych biotechnologiach

STEP nie jest jednym naborem ani jednym poziomem dofinansowania. To rama, w której trzeba podjąć cztery decyzje kwalifikacyjne, zanim powstanie budżet projektu.

1. Rodzaj projektu. Produkcja i skalowanie prowadzą do konkursu inwestycyjnego PARP. Rozwiązanie problemu badawczego — do konkursu B+R prowadzonego przez NCBR. STEP BIOTECH należy do tej drugiej kategorii.
2. Sektor. Technologia musi mieścić się w oficjalnym wykazie właściwym dla naboru. Przypisanie wynika z funkcji, parametrów i miejsca w łańcuchu wartości, a nie z kodu PKD ani z nazwy produktu.
3. Ścieżka A albo B. Ścieżka A opiera się na przełomie technologicznym, ścieżka B na redukcji strategicznej zależności Unii Europejskiej. To dwa różne materiały dowodowe.
4. Podstawa pomocy publicznej. Dla każdej grupy kosztów obowiązuje odrębna intensywność, limit i zestaw warunków.

Zakres biotechnologii objętych STEP

• Technologie DNA i RNA, genomika, inżynieria genetyczna i edycja genów.
• Białka, peptydy, przeciwciała, enzymy i technologie biokatalityczne.
• Hodowle komórkowe i tkankowe, terapie komórkowe oraz genowe.
• Bioprocesy, fermentacja, bioreaktory, bioinformatyka i technologie omiczne.
• Biosensory, diagnostyka, medycyna spersonalizowana i rozwiązania dla zdrowia.
• Biotechnologie przemysłowe, środowiskowe i rolnicze — o ile mieszczą się w oficjalnym wykazie danego naboru.
• Produkty lecznicze o krytycznym znaczeniu i ich składniki, w zakresie wskazanym w dokumentacji konkursu.

Przypisanie technologii do konkretnej pozycji wykazu jest pierwszym elementem oceny. Projekt, który nie mieści się w wykazie, nie przechodzi etapu kwalifikacji niezależnie od jakości naukowej.

Wybór ścieżki przesądza o strukturze całego wniosku. Zmiana decyzji w trakcie prac oznacza przepisanie części merytorycznej od nowa.

Ścieżka A — innowacyjne technologie krytyczne

Technologia musi łączyć co najmniej dwie z trzech cech, a jednocześnie mieć znaczący potencjał gospodarczy.

• Innowacyjność — mierzalna różnica wobec rozwiązań dostępnych w Unii Europejskiej, wyrażona parametrami, funkcjami, kosztem, niezawodnością, efektywnością albo sposobem wytwarzania.
• Najnowocześniejszy charakter — rozwiązanie reprezentuje czołowy poziom technologiczny. Porównanie musi obejmować rzeczywiste produkty, procesy, publikacje, patenty i wdrożenia.
• Przełomowość — rozwiązanie może istotnie zmienić rynek, model wytwarzania albo dostępność technologii. Rutynowe ulepszenie nie spełnia tego kryterium.
• Potencjał gospodarczy — wskazany rynek, odbiorcy, zdolność skalowania, prognoza przychodów i znaczenie dla europejskiego łańcucha wartości.

Materiał dowodowy: benchmark, dane techniczne, wyniki wcześniejszych prac, patenty, mapa konkurencji i plan komercjalizacji. Sama opinia o innowacyjności nie zastępuje treści wniosku.

Ścieżka B — strategiczna niezależność UE

Projekt musi wykazać konkretną zależność strategiczną Unii i wpływ projektu na jej ograniczenie. Wymagane jest spełnienie co najmniej dwóch z pięciu czynników:

• zmniejszenie zależności od pojedynczego państwa trzeciego albo od dostawców spoza UE;
• zwiększenie zdolności produkcyjnych w UE w technologii lub kluczowym elemencie łańcucha wartości;
• zabezpieczenie dostaw komponentów, surowców, urządzeń albo usług specyficznych dla technologii krytycznej;
• dywersyfikacja dostaw lub uniezależnienie infrastruktury krytycznej i sektorów strategicznych;
• pozytywny wpływ transgraniczny: dostępność dla odbiorców w więcej niż jednym państwie członkowskim, transfer wiedzy, interoperacyjność albo odporność wspólnego rynku.

Najczęstszy błąd w ścieżce B: wzrost krajowej sprzedaży albo zastąpienie jednego polskiego dostawcy drugim nie dowodzi strategicznej niezależności Unii. Potrzebny jest europejski punkt odniesienia i wiarygodne dane o zależności — udział importu, koncentracja producentów, wąskie gardła, krytyczne surowce.

Oba nabory są otwarte: ścieżka A trwa od 6 lipca do 7 września 2026 r., ścieżka B od 13 lipca do 16 września 2026 r. W obu przypadkach wnioski przyjmowane są do godziny 16:00. Instytucją prowadzącą jest NCBR, a alokacja wynosi 150 mln zł na każdą ścieżkę.

Złożenie dokumentu po terminie, nawet z przyczyn technicznych po stronie wnioskodawcy, co do zasady nie jest możliwe.

Zakres prac

• Badania przemysłowe i eksperymentalne prace rozwojowe albo wyłącznie eksperymentalne prace rozwojowe dotyczące krytycznych biotechnologii.
• Projekt nie może składać się wyłącznie z badań przemysłowych — musi prowadzić do etapu rozwojowego i rezultatu możliwego do wdrożenia.
• Każde zadanie powinno wynikać z problemu badawczego i niepewności technologicznej, a nie z rutynowej inżynierii.
• Wymagane jest określenie poziomów TRL, metod badawczych, kamieni milowych, parametrów końcowych, ryzyk i kryteriów przerwania prac.
• Wdrożenie wyników jest planowane i opisane, ale koszty inwestycji wdrożeniowej nie są finansowane w projekcie B+R. Wdrożenie odbywa się ze środków własnych lub z innych źródeł.

Koszty kwalifikowane

• Personel — wynagrodzenia zespołu naukowego, badawczego, technicznego i wspierającego bezpośrednio prace B+R. Wymagana ewidencja czasu; limit łącznego zaangażowania wynosi 276 godzin miesięcznie.
• Podwykonawstwo — zewnętrzne prace B+R i usługi badawcze. Limit co do zasady do 70% kosztów przedsiębiorstwa w projekcie indywidualnym i do 50% kosztów danego przedsiębiorstwa lub NGO w konsorcjum. Organizacja badawcza: do 25% swoich kosztów.
• Aparatura — amortyzacja aparatury i sprzętu badawczego proporcjonalnie do czasu i stopnia wykorzystania w projekcie. Nie kwalifikuje się pełny zakup środka trwałego.
• Budynki — amortyzacja powierzchni wykorzystywanej w pracach B+R w okresie projektu.
• Grunty — opłaty za korzystanie, dzierżawę lub użytkowanie wieczyste w części i okresie związanym z pracami. Bez zakupu gruntu.
• Wartości niematerialne i wiedza — patenty, licencje, know-how, analizy eksperckie i raporty nabyte od osób trzecich na warunkach rynkowych, w proporcji wykorzystania. Bez amortyzacji WNiP.
• Materiały — materiały, surowce i elementy zużywane w pracach. Prototyp powinien służyć wyłącznie badaniom, jeżeli materiały mają być rozliczone w pełni.
• Usługi operacyjne — zewnętrzne usługi bezpośrednio potrzebne do wykonania zadań badawczych.
• Koszty pośrednie — stawka ryczałtowa 25% bezpośrednich kosztów kwalifikowanych po wyłączeniu podwykonawstwa. Obejmuje zarządzanie, administrację i księgowość projektu.

Kto może aplikować

• Projekt może realizować samodzielnie przedsiębiorstwo albo konsorcjum liczące maksymalnie trzech członków.
• Liderem konsorcjum musi być przedsiębiorstwo. Organizacja badawcza lub NGO mogą występować wyłącznie jako partnerzy.
• Przedsiębiorstwa muszą ponosić łącznie co najmniej 50% kosztów kwalifikowanych konsorcjum.
• Każdy członek konsorcjum jest oceniany odrębnie: kwalifikowalność, pomoc publiczna, VAT, sankcje i zdolność realizacyjna.

Limity finansowe

• MŚP w projekcie indywidualnym: minimum 7 mln zł kosztów kwalifikowanych.
• Duże przedsiębiorstwo w projekcie indywidualnym: minimum 10 mln zł.
• Konsorcjum bez dużego przedsiębiorstwa: minimum 7 mln zł. Konsorcjum z dużym przedsiębiorstwem: minimum 10 mln zł.
• Maksymalne dofinansowanie projektu: 140 mln zł.

Obszary oceny

Kryteria szczegółowe wynikają z dokumentacji sektora i ścieżki, ale niezależnie od formularza trzeba przygotować materiał w ośmiu obszarach:

1. Zgodność technologii z wykazem STEP i właściwą ścieżką A albo B.
2. Charakter prac B+R, problem badawczy, niepewność technologiczna i adekwatność metod.
3. Nowość rezultatów, mierzalne parametry, poziomy TRL, kamienie milowe i ryzyka.
4. Zespół, aparatura, infrastruktura, podwykonawcy i zarządzanie konsorcjum.
5. Własność intelektualna, swoboda działania i zasady podziału praw.
6. Rynek, popyt, plan wdrożenia, zasoby do komercjalizacji i korzyść dla Unii.
7. Budżet, kwalifikowalność, pomoc publiczna, wkład własny i wykonalność finansowa.
8. Wskaźniki, DNSH, równość, dostępność, Karta Praw Podstawowych, KPON i sankcje.

• Zakres poza katalogiem biotechnologii STEP właściwym dla naboru.
• Badania podstawowe jako samodzielny zakres projektu; projekt złożony wyłącznie z badań przemysłowych.
• Rutynowe lub okresowe zmiany produktów, procesów i usług bez rzeczywistej niepewności technologicznej.
• Wdrożenie produkcyjne, zakup pełnej linii technologicznej i komercyjna produkcja w ramach projektu badawczego.
• Materiały prototypu, jeżeli prototyp po projekcie będzie wykorzystywany komercyjnie bez odpowiedniego rozliczenia.
• Zakup aparatury w pełnej wartości zamiast kwalifikowanej amortyzacji.
• Zarządzanie, księgowość i administracja wykazane jako personel bezpośredni zamiast w ryczałcie pośrednim.
• Podwykonawstwo przekraczające limit albo obejmujące kluczowe kompetencje, które powinien posiadać wnioskodawca.
• Brak praw do wyników, niewykonalny plan wdrożenia albo niejasny podział własności intelektualnej w konsorcjum.
• Projekty dotyczące łańcucha paliw kopalnych oraz technologie wyłącznie wojskowe — te ostatnie należą do planowanego sektora obronnego STEP.

Wiążąca jest wyłącznie dokumentacja instytucji ogłaszającej nabór: Harmonogram konkursów NCBR 2026.

Wysokości dotacji nie ustala się jedną stawką dla całego projektu. Każdy koszt przypisuje się do właściwej podstawy pomocy, a dopiero potem liczy intensywność, limity kategorii i kumulację. Poniższe reguły decydują o tym, ile realnie wyniesie dofinansowanie.

Prace badawczo-rozwojowe

• Badania przemysłowe — stawka bazowa 50% kosztów kwalifikowanych.
• Eksperymentalne prace rozwojowe — stawka bazowa 25% kosztów kwalifikowanych.
• Premia za wielkość przedsiębiorstwa — +10 punktów procentowych dla firmy średniej, +20 punktów dla mikro i małej.
• Premia projektowa (tylko jedna, nie sumują się) — +15 p.p. za skuteczną współpracę między przedsiębiorstwami, gdy żaden partner nie ponosi więcej niż 70% kosztów i uczestniczy co najmniej jedno MŚP; +15 p.p. za skuteczną współpracę z organizacją badawczą, gdy ponosi ona co najmniej 10% kosztów i ma prawo publikować własne wyniki; +15 p.p. za szerokie rozpowszechnianie wyników na warunkach regulaminu.
• Premia lokalizacyjna (alternatywna wobec powyższych) — +5 p.p. dla wskazanych obszarów dolnośląskiego, wielkopolskiego i warszawskiego obszaru „c" albo +15 p.p. dla regionów „a" i mazowieckiego regionalnego.
• Pułap łączny — 80% kosztów danego rodzaju prac dla przedsiębiorstwa; w typowych konkursach prace rozwojowe zatrzymują się na 60%.
• Organizacja badawcza — do 100% kosztów działalności niegospodarczej, jeżeli regulamin to przewiduje i jednostka nie wdraża wyników komercyjnie.

Premia za rozpowszechnianie wyników jest zobowiązaniem wykonalnym: publikacje, konferencje, otwarte bazy danych albo udostępnienie oprogramowania na wolnej licencji w wymaganym okresie. Niewykonanie zobowiązania oznacza korektę pomocy.

Pomoc de minimis i kumulacja

• Limit de minimis wynosi 300 tys. EUR w okresie trzech lat dla jednego przedsiębiorstwa w rozumieniu przepisów o pomocy publicznej — liczonego łącznie ze spółkami powiązanymi.
• Różnych intensywności nie sumuje się w obrębie jednego kosztu. Każdy wydatek ma jedną podstawę pomocy.
• Trzeba prowadzić rejestr całej otrzymanej pomocy publicznej i de minimis oraz wszystkich źródeł publicznych finansujących te same koszty. Niedozwolona kumulacja skutkuje korektą lub zwrotem.
• Wkład własny powinien być pieniężny i wolny od wsparcia publicznego. Pożyczka od podmiotu powiązanego, dopłaty wspólników i finansowanie bankowe wymagają spójnych dokumentów oraz oceny warunków rynkowych.

Wniosek trzeba złożyć przed rozpoczęciem prac. Naruszenie efektu zachęty prowadzi zwykle do odmowy dofinansowania całego projektu, a nie tylko zakwestionowania jednego kosztu. Ryzykowne są nie tylko faktury, ale również zobowiązania, które czynią inwestycję nieodwracalną.

• Nie podpisuj bezwarunkowej umowy na roboty budowlane, dostawę urządzeń ani rozpoczęcie prac badawczych.
• Nie wpłacaj zaliczek i nie składaj wiążących zamówień na aktywa objęte projektem.
• Nie rozpoczynaj robót budowlanych ani prac badawczych wchodzących w zakres projektu.
• Zapytania ofertowe, listy intencyjne i rezerwacje zawieraj z warunkiem zawieszającym, jeżeli dokumentacja naboru na to pozwala.
• Działania przygotowawcze — studia wykonalności, projektowanie, pozwolenia, zakup gruntu — dokumentuj i oceniaj indywidualnie przed ich podjęciem. Część z nich jest dopuszczalna, część przesądza o rozpoczęciu inwestycji.

Przed złożeniem wniosku warto wykonać audyt rejestru umów, zamówień, zaliczek i protokołów rozpoczęcia robót. To najtańsza czynność w całym procesie, a chroni przed utratą kilku milionów złotych dofinansowania.

Firma, grupa i finanse

• Dokumenty rejestrowe (KRS lub CEIDG), umowa albo statut, struktura właścicielska i beneficjenci rzeczywiści.
• Status MŚP wraz z danymi przedsiębiorstw partnerskich i powiązanych, także zagranicznych. Zmiana właścicielska przed podpisaniem umowy potrafi zmienić status i intensywność pomocy.
• Sprawozdania finansowe za wymagane lata, bieżące dane księgowe, zadłużenie, prognozy i analiza płynności.
• Źródła wkładu własnego: środki własne, uchwały, promesa kredytowa lub leasingowa, dopłaty wspólników.
• Rejestr otrzymanej pomocy publicznej i de minimis z trzech lat oraz innych źródeł publicznych finansujących te same koszty.

Część badawczo-rozwojowa

• Agenda B+R: problem badawczy, niepewność technologiczna, hipotezy, zadania, metody badawcze i kryteria przerwania prac.
• Poziomy gotowości technologicznej (TRL), kamienie milowe z mierzalnymi parametrami i metodą weryfikacji, rejestr ryzyk.
• Zespół kluczowy z kierownikiem B+R i kierownikiem zarządzającym — dostępny na dzień złożenia wniosku; współpraca z osobami spoza organizacji potwierdzona umową warunkową, promesą zatrudnienia lub umową przedwstępną.
• Aparatura, laboratoria, infrastruktura badawcza i lista podwykonawców wraz z metodą ich wyboru.
• Analiza stanu techniki i benchmark rezultatu wobec rozwiązań dostępnych na rynku, z mierzalnymi parametrami przewagi.
• Prawa własności intelektualnej: patenty, licencje, know-how, prawa do wyników i kodu, zasady podziału praw w konsorcjum, analiza swobody działania (FTO).
• Plan wdrożenia wyników: rynek, model biznesowy, forma wdrożenia, termin i źródło finansowania inwestycji wdrożeniowej.

Zasady horyzontalne i zgodność

• Oświadczenia i opis zgodności z zasadą „nie czyń poważnych szkód" (DNSH), zrównoważonym rozwojem, równością szans i dostępnością.
• Zgodność z Kartą Praw Podstawowych i Konwencją o prawach osób z niepełnosprawnościami.
• Screening sankcyjny dostawców, partnerów i beneficjentów rzeczywistych.
• Potwierdzenie braku działalności wykluczonych z EFRR, GBER albo rozporządzenia de minimis.

Poniżej ryzyka, które najczęściej kosztują wnioskodawców punkty albo całe dofinansowanie, wraz z działaniem zapobiegawczym.

• Błędny sektor albo ścieżka — wykonaj mapowanie do wykazu technologii i zbierz dowody dla ścieżki A lub B, zanim powstanie budżet.
• Projekt wdrożeniowy zgłoszony do konkursu B+R — wydziel prace badawcze; inwestycję wdrożeniową finansuj poza projektem i z innego źródła.
• Zespół kluczowy „do pozyskania" — kierownik B+R i kierownik zarządzający powinni być zapewnieni na dzień złożenia wniosku, a współpraca potwierdzona umową warunkową.
• Podwykonawstwo ponad limit — sprawdź proporcje przed zamknięciem budżetu; kluczowe kompetencje muszą pozostać po stronie wnioskodawcy.
• Nieuporządkowana własność intelektualna — umowa konsorcjum musi rozstrzygać prawa do wyników, publikacje, dostęp do wiedzy istniejącej i przychody z komercjalizacji.
• Premia za rozpowszechnianie bez planu wykonania — zobowiązanie trzeba wykonać w wymaganym okresie; niewykonanie oznacza korektę pomocy.

Odpowiedz na poniższe pytania: TAK, NIE albo NIE WIEM. Test nie jest potwierdzeniem kwalifikowalności, ale pokazuje, gdzie leży realne ryzyko projektu.

1. Czy technologia mieści się w oficjalnym wykazie biotechnologii właściwym dla naboru?
2. Czy wybrano ścieżkę A albo B i zebrano właściwy dla niej materiał dowodowy?
3. Czy w projekcie występuje rzeczywista niepewność technologiczna, a nie zadanie inżynierskie o przewidywalnym wyniku?
4. Czy projekt zawiera eksperymentalne prace rozwojowe, a nie wyłącznie badania przemysłowe?
5. Czy koszty kwalifikowane przekraczają minimum: 7 mln zł dla MŚP albo 10 mln zł dla dużego przedsiębiorstwa?
6. Czy zespół kluczowy jest zapewniony na dzień złożenia wniosku?
7. Czy prawa do wyników i wiedzy wyjściowej są uporządkowane, także w konsorcjum?
8. Czy istnieje realny plan wdrożenia wyników i źródło finansowania inwestycji wdrożeniowej?

Przewaga odpowiedzi „TAK" oznacza, że projekt ma podstawy do dalszej kwalifikacji. Każde „NIE WIEM" przy statusie przedsiębiorstwa, lokalizacji, prawach do technologii, finansowaniu albo zakresie naboru wymaga wyjaśnienia przed rozpoczęciem prac nad wnioskiem. Odpowiedź „NIE" przy kryterium obligatoryjnym zwykle blokuje projekt w danym naborze — wtedy szukamy alternatywnego instrumentu.

Dotacja nie kończy się na decyzji o przyznaniu środków. Obowiązki wynikające z umowy trwają latami i to na ich etapie najczęściej dochodzi do korekt finansowych.

Przed podpisaniem umowy

• Potwierdzenie aktualności danych, statusu przedsiębiorstwa, pomocy publicznej i źródeł finansowania.
• Dostarczenie dokumentów rejestrowych, podatkowych, finansowych, oświadczeń i zabezpieczeń wymaganych przez instytucję.
• Aktualizacja harmonogramu, budżetu i modelu finansowego w granicach dopuszczonych wynikiem oceny.
• Weryfikacja braku rozpoczęcia prac i zgodności pierwszych planowanych zamówień z zasadami naboru.

W trakcie realizacji

• Wyodrębniona ewidencja księgowa projektu i prawidłowe opisywanie dokumentów finansowych.
• Stosowanie zasady konkurencyjności, Bazy Konkurencyjności i reguł konfliktu interesów tam, gdzie mają zastosowanie.
• Realizacja zgodnie z zatwierdzonym zakresem — zmiana aktywa, dostawcy, zadania badawczego, partnera, lokalizacji lub terminu wymaga oceny, a często zgody instytucji.
• Monitorowanie wskaźników, kamieni milowych i parametrów technologii; wnioski o płatność i raporty w systemie CST2021.
• Obowiązki informacyjne, dostępność, DNSH, sankcje i archiwizacja dokumentacji.
• Utrzymanie płynności przy refundacyjnym modelu wypłat oraz odrębne śledzenie VAT i kosztów niekwalifikowanych.

Trwałość i rezultaty

• Utrzymanie inwestycji, aktywów i działalności przez wymagany okres — okres wynikający z umowy; w projektach B+R kluczowe jest wdrożenie wyników w zadeklarowanej formie i terminie, zgodnie z umową i rodzajem pomocy.
• Zakaz zasadniczej modyfikacji wpływającej na charakter, cele lub warunki realizacji projektu.
• Osiągnięcie zadeklarowanych wskaźników: mocy produkcyjnej, przychodów, efektów środowiskowych i pozostałych.
• W projektach B+R — wdrożenie wyników w zadeklarowanej formie i terminie oraz wykonanie zobowiązań do rozpowszechniania, jeżeli były podstawą podwyższonej intensywności.
• Gotowość do kontroli i przechowywanie dokumentacji także po zakończeniu projektu. Nieosiągnięcie wskaźników lub naruszenie trwałości oznacza zwrot części albo całości pomocy.