EUREKA — do 2 mln zł na międzynarodowy projekt B+R bez ograniczeń tematycznych

Większość programów europejskich określa priorytety tematyczne: klimat, zdrowie, cyfryzacja, mobilność. Projekt spoza listy nie ma szans niezależnie od jakości. EUREKA działa inaczej — nie ma ograniczeń tematycznych.

Kryterium jest inne: projekt musi być rynkowy i mieć cel cywilny. Chodzi o nowy albo znacząco ulepszony produkt, proces lub usługę z realną perspektywą komercjalizacji. Sieć EUREKA powstała jako inicjatywa przemysłowa, nie akademicka, i zachowała ten charakter — ocena zwraca większą uwagę na potencjał rynkowy niż na nowość naukową.

To czyni EUREKĘ atrakcyjną dla firm, których projekty nie mieszczą się w priorytetach Horyzontu Europa albo programów sektorowych.

Parametry finansowe

• Pojedyncze polskie MŚP: do 1 mln zł.
• Grupa polskich MŚP: do 2 mln zł łącznie, przy maksymalnie 1 mln zł na podmiot.
• Budżet polski konkursu: 10 mln zł.
• Możliwy udział organizacji badawczej lub dużej firmy w konsorcjum, zgodnie z zasadami konkursu.

Warunki konsorcjum

• Partner zagraniczny jest obowiązkowy — z jednego z państw uczestniczących w sieci EUREKA.
• Udział budżetu jednego kraju nie może przekroczyć 75% budżetu projektu. Przy polskim budżecie 1 mln zł partnerzy zagraniczni muszą wnieść co najmniej ok. 333 tys. zł ekwiwalentu — w praktyce zwykle znacznie więcej, bo proporcja liczona jest od całości.

Cel cywilny — warunek wykluczający zastosowania wojskowe

EUREKA finansuje wyłącznie projekty o celu cywilnym. Technologie o zastosowaniu wojskowym są wykluczone. Projekty dual-use wymagają ostrożnej oceny: kluczowe jest, czy podstawowe przeznaczenie rozwiązania jest cywilne. Firmy z sektora obronnego powinny rozważyć instrumenty przeznaczone dla tego obszaru — STEP obronny, FEPK 11.01 czy Europejski Fundusz Obronny.

Konkursy wymagające konsorcjum międzynarodowego mają odmienną logikę niż nabory krajowe. Cztery różnice decydują o powodzeniu.

1. Dwa poziomy oceny i dwa zestawy zasad

Wniosek składa się do sekretariatu międzynarodowego, ale finansowanie polskiego partnera pochodzi z budżetu krajowego NCBR i podlega polskim zasadom kwalifikowalności oraz pomocy publicznej. Projekt może przejść ocenę międzynarodową, a mimo to napotkać problem na etapie krajowym — na przykład gdy planowany koszt nie jest kwalifikowalny według reguł NCBR albo gdy przekroczono intensywność pomocy.

W praktyce oznacza to podwójną pracę: część merytoryczna w standardzie międzynarodowym oraz dokumentacja krajowa zgodna z wymaganiami NCBR.

2. Partner zagraniczny jest warunkiem, nie ozdobą

Konsorcjum musi być rzeczywiste. Oceniający weryfikują podział zadań, komplementarność kompetencji i wzajemną zależność partnerów. Partner „dopisany" do wniosku dla spełnienia warunku formalnego jest rozpoznawalny: ma marginalny budżet, zadania niezwiązane z rdzeniem projektu i brak wcześniejszej współpracy.

Budowa partnerstwa zajmuje miesiące. Zaczyna się od wydarzeń brokerskich, sieci Enterprise Europe Network, kontaktów branżowych albo wcześniejszych projektów. Rozpoczęcie poszukiwań partnera na kilka tygodni przed terminem zwykle kończy się słabym konsorcjum albo rezygnacją.

3. Limit udziału jednego kraju

W wielu programach obowiązuje zasada, że budżet jednego kraju nie może przekroczyć 75% całości projektu. To zabezpieczenie przed projektami formalnie międzynarodowymi, a faktycznie krajowymi. Konsekwencja praktyczna: skala projektu polskiego partnera determinuje minimalną skalę zaangażowania partnerów zagranicznych, a nie odwrotnie.

4. Prawa własności intelektualnej trzeba ustalić przed złożeniem

Umowa konsorcjum powinna rozstrzygać: prawa do wyników wspólnych i indywidualnych, dostęp do wiedzy wyjściowej każdego partnera, zasady publikacji, podział przychodów z komercjalizacji, terytorialne ograniczenia wykorzystania i tryb rozwiązywania sporów. Odkładanie tych ustaleń na etap po przyznaniu finansowania jest częstą przyczyną konfliktów, a w niektórych programach — warunkiem formalnym ocenianym już we wniosku.

Harmonogram, który trzeba odwrócić

W projektach międzynarodowych praca zaczyna się od partnerstwa i praw do wyników, a kończy na wniosku. W krajowych bywa odwrotnie. Odwrócenie tej kolejności jest najczęstszą przyczyną niepowodzeń polskich podmiotów w konkursach europejskich.

Zakres prac

• Badania przemysłowe i eksperymentalne prace rozwojowe prowadzące do nowego albo znacząco ulepszonego produktu, procesu lub usługi.
• Bez ograniczeń tematycznych — dowolna dziedzina, o ile projekt ma cel cywilny i potencjał rynkowy.
• Wymagany plan komercjalizacji z określeniem rynku, odbiorców i modelu przychodowego.

Koszty kwalifikowane

Katalog wynika z krajowych zasad NCBR i zwykle obejmuje wynagrodzenia personelu badawczego, amortyzację aparatury, materiały i surowce, podwykonawstwo badawcze, usługi zewnętrzne, wartości niematerialne i prawne oraz koszty pośrednie rozliczane ryczałtem.

Kluczowe: finansowanie polskiego partnera podlega polskim zasadom, także w zakresie intensywności pomocy publicznej. Partnerzy zagraniczni rozliczają się według reguł swoich agencji krajowych, które mogą być odmienne — to normalne w projektach EUREKA i nie stanowi problemu, o ile budżet został prawidłowo podzielony.

Warunki dostępu

• Polskie MŚP samodzielnie albo grupa MŚP; możliwy udział organizacji badawczej lub dużej firmy zgodnie z zasadami konkursu.
• Obowiązkowy partner zagraniczny z państwa uczestniczącego w sieci EUREKA.
• Udział budżetu jednego kraju nie może przekroczyć 75% budżetu projektu.
• Cel cywilny projektu.
• Wnioski do 23 października 2026 r. do godziny 13:59:59 czasu środkowoeuropejskiego letniego.

Dokumenty

1. Wniosek międzynarodowy składany do sekretariatu EUREKA, w standardzie sieci.
2. Dokumentacja krajowa NCBR — odrębny pakiet zgodny z polskimi zasadami.
3. Umowa konsorcjum albo porozumienie wstępne z podziałem zadań, budżetu i praw do wyników.
4. Plan komercjalizacji z analizą rynku, odbiorcami i modelem przychodowym.
5. Podział budżetu między krajami z weryfikacją limitu 75%.
6. Dokumenty statusu MŚP i oświadczenia o pomocy publicznej.
7. Potwierdzenie zdolności finansowej do realizacji projektu i wniesienia wkładu własnego.

• Brak partnera zagranicznego z państwa uczestniczącego w sieci.
• Przekroczenie limitu 75% budżetu przypadającego na jeden kraj.
• Projekt o zastosowaniu wojskowym — EUREKA finansuje wyłącznie cele cywilne.
• Projekt bez perspektywy komercjalizacji — sama nowość naukowa nie wystarcza.
• Partner zagraniczny o marginalnym udziale, dopisany dla spełnienia warunku formalnego.
• Koszty niezgodne z krajowymi zasadami kwalifikowalności NCBR.
• Rozpoczęcie prac przed terminem wynikającym z zasad konkursu.

Wiążąca jest wyłącznie dokumentacja instytucji ogłaszającej nabór: EUREKA — nabór 2026, NCBR.

Firma, grupa i finanse

• Dokumenty rejestrowe (KRS lub CEIDG), umowa albo statut, struktura właścicielska i beneficjenci rzeczywiści.
• Status MŚP wraz z danymi przedsiębiorstw partnerskich i powiązanych, także zagranicznych. Zmiana właścicielska przed podpisaniem umowy potrafi zmienić status i intensywność pomocy.
• Sprawozdania finansowe za wymagane lata, bieżące dane księgowe, zadłużenie, prognozy i analiza płynności.
• Źródła wkładu własnego: środki własne, uchwały, promesa kredytowa lub leasingowa, dopłaty wspólników.
• Rejestr otrzymanej pomocy publicznej i de minimis z trzech lat oraz innych źródeł publicznych finansujących te same koszty.

Część badawczo-rozwojowa

• Agenda B+R: problem badawczy, niepewność technologiczna, hipotezy, zadania, metody badawcze i kryteria przerwania prac.
• Poziomy gotowości technologicznej (TRL), kamienie milowe z mierzalnymi parametrami i metodą weryfikacji, rejestr ryzyk.
• Zespół kluczowy z kierownikiem B+R i kierownikiem zarządzającym — dostępny na dzień złożenia wniosku; współpraca z osobami spoza organizacji potwierdzona umową warunkową, promesą zatrudnienia lub umową przedwstępną.
• Aparatura, laboratoria, infrastruktura badawcza i lista podwykonawców wraz z metodą ich wyboru.
• Analiza stanu techniki i benchmark rezultatu wobec rozwiązań dostępnych na rynku, z mierzalnymi parametrami przewagi.
• Prawa własności intelektualnej: patenty, licencje, know-how, prawa do wyników i kodu, zasady podziału praw w konsorcjum, analiza swobody działania (FTO).
• Plan wdrożenia wyników: rynek, model biznesowy, forma wdrożenia, termin i źródło finansowania inwestycji wdrożeniowej.

Zasady horyzontalne i zgodność

• Oświadczenia i opis zgodności z zasadą „nie czyń poważnych szkód" (DNSH), zrównoważonym rozwojem, równością szans i dostępnością.
• Zgodność z Kartą Praw Podstawowych i Konwencją o prawach osób z niepełnosprawnościami.
• Screening sankcyjny dostawców, partnerów i beneficjentów rzeczywistych.
• Potwierdzenie braku działalności wykluczonych z EFRR, GBER albo rozporządzenia de minimis.

Poniżej ryzyka, które najczęściej kosztują wnioskodawców punkty albo całe dofinansowanie, wraz z działaniem zapobiegawczym.

• Partner zagraniczny znaleziony na ostatnią chwilę — buduj partnerstwo miesiącami — przez wydarzenia brokerskie, Enterprise Europe Network i kontakty branżowe.
• Przekroczony limit 75% budżetu jednego kraju — sprawdź proporcje na wczesnym etapie; to warunek formalny, nie zalecenie.
• Prawa do wyników odłożone „na później" — ustal je w umowie konsorcjum przed złożeniem wniosku, wraz z dostępem do wiedzy wyjściowej.
• Projekt naukowy bez planu komercjalizacji — EUREKA jest inicjatywą przemysłową — ocena szuka potencjału rynkowego, nie publikacji.
• Rozbieżność między wnioskiem międzynarodowym a dokumentacją krajową — utrzymuj spójność budżetu, zakresu i harmonogramu w obu pakietach.

Odpowiedz na poniższe pytania: TAK, NIE albo NIE WIEM. Test nie jest potwierdzeniem kwalifikowalności, ale pokazuje, gdzie leży realne ryzyko projektu.

1. Czy przedsiębiorstwo ma status MŚP?
2. Czy zidentyfikowano partnera zagranicznego z państwa uczestniczącego w sieci EUREKA?
3. Czy udział budżetowy jednego kraju mieści się w limicie 75%?
4. Czy projekt ma cel cywilny?
5. Czy istnieje realna perspektywa komercjalizacji rezultatu?
6. Czy uzgodniono podział praw do wyników i dostęp do wiedzy wyjściowej?
7. Czy zaplanowano przygotowanie dwóch pakietów dokumentacji: międzynarodowego i krajowego?
8. Czy zabezpieczono wkład własny i płynność na okres realizacji?

Przewaga odpowiedzi „TAK" oznacza, że projekt ma podstawy do dalszej kwalifikacji. Każde „NIE WIEM" przy statusie przedsiębiorstwa, lokalizacji, prawach do technologii, finansowaniu albo zakresie naboru wymaga wyjaśnienia przed rozpoczęciem prac nad wnioskiem. Odpowiedź „NIE" przy kryterium obligatoryjnym zwykle blokuje projekt w danym naborze — wtedy szukamy alternatywnego instrumentu.